Guriga Blog Page 2

Golaha Guurtida Somaliland Oo Maanta Fadhi Aan Caadi Ahayn ka Yeelanaya dib-u-dhaca doorashada Iyo Muddo Kordhin Loo sameeyo Goleyaasha Wakiillada & degaanka

0

Madaxweyne Biixi U Warqad Xambaarsan Dib-U-Dhaca Doorashada U Diray Guurtida Si ay Waajibkooda uga Gutaan

Dib-u-dhac markale ku yimid Doorashada Wakiillada Iyo Goleyaasha Deegaanka oo lagu waday inay qabsoonto March 2019

Hargeysa(Hubaal)- Golaha guurtida Somaliland ayaa maanta oo sabti ah u ballansan fadhi aan caadi ahayn oo ay yeeshaan, sida uu shaaciyay Xoghayaha Guud ee Golaha Guurtidda Somaliland Garyaqaan Cabdinaasir Aadan Beegsi, waxa Xoghayaha Guud ee Golaha Guurtidu uu Mudaneyaasha ku wargeliyey in aanay ka baaqsan fadhigaas oo muhiim ah isla markaana lagaga hadli doono arrimo danaha Qaranka JSL, Sidaas darteed, inkasta oo aanu shaacinin waxyaabaha uu la xidhiidho ee lagaga hadli doono fadhigan aan caadiga ahayn, balse ilo xogogaala ayaa Hubaal u xaqiijiyay in fadhigan Golaha Guurtidda la iskugu yeedhay ka dambeeyey waraaq uu Madaxweynaha Somaliland Md. Muuse Biixi Cabdi uu u qoray Golaha Guurtidda inay waajibaadkooda ka gutaan doorashadii isku lammaaneyd ee Wakiillada iyo Goleyaasha Deegaanka ee dib u dhacday.

Nuqulka qoraalka madaxweynuhu u diray guurtida oo Hubaal heshay, waxa uu dhignaa sidan:

UCID Iyo KULMIYE Oo Diyaar U Ah Inay Galaan Doorasho Xisbiga WADDANI Ka Maqan Yahay

0

Akhri Nuxurka Heshiis Shan qodob ka kooban oo xisbiga talada haya ee Kulmiye iyo Xisbiga UCID isula qaateen In Doorashada Wakiillada Iyo Ta Deegaanku Aanay Dib Uga Dhicin bisha November  ee sanadkan 2019-Ka

Hargeysa (Hubaal) labada xisbi qaran ee UCID iyo KULMIYE ayaa heshiis ka gaadhay qabsoomida doorashada isu sidkan ee wakiillada iyo goleyaasha deegaanka. Xisbisbiga talada Somaliland haya ee Kulmiye iyo Xisbiga mucaaradka ah ee UCID, ayaa War-saxaafadeed wada-jir ah oo ay jimcihii shalay soo saareen ku sheegay inay ku heshiiyeen in doorashada golayaasha wakiillada iyo deegaanku ku qabsoomaan 11-aad ee sannadkan 2019-ka, iyada oo uu ka maqan yahay Xisbiga mucaaradka ee Waddani.

Qoraalka heshiiska ah ee UCID iyo KULMIYE oo nuqul ka mid ahi soo gaadhay HUBAAL ayaa waxa uu u dhignaa sidan;

 Ujeedo: heshiiska xisbiyada UCID iyo KULMIYE ee qabsoomida doorashooyinka wakiillada iyo

“annagoo tixraacayna qodobada ka soo baxay heshiiskii is af-garadka ahaa ee xisbiyada Waddani, Ucid iyo Kulmiye ku dhexmaray qasriga madaxtooyada Somaliland, kuna taariikhaysnaa 16-12-2018 ee xisbiyada qaranka Somaliland ay sida wadajirka ugu go’aamiyeen, in doorashooyinka goleyaasha wakiillada iyo deegaanku ay qabsoomaan dhammaadka sanadka 2019-ka.

Sidoo kalena tixgalinayna muhiimada ay qaran ahaan inoo leedahay qabsoomida doorashooyinka goleyaasha wakiillada iyo deegaanka iyo dhibaatada ka dhalan karta dib-u-dhac dambe oo ku yimaada doorashooyinkaas, ixtiraamaynana fariinta qaran ahaan innooga timid beesha caalamka, taas oo ahayd inaynu dhammaadkan sanadka 2019-ka qabsoonto doorashooyinka goleyaasha wakiillada iyo deegaanka.

Haddaba iyada oo xisbiyada UCID iyo KULMIYE ay mar walba danta qaranka ka hor marinayaan danahood siyaasiga ah ee gaarka u ah, waxay isku af-garteen qodobadan;

  • xisbiyada UCID iyo KULMIYE waxay isku af-garteen in doorashooyinka goleyaasha wakiillada iyo deegaanka ay qabsoonto bisha November ee sanadkan 2019-ka
  • xisbiyada UCID iyo KULMIYE waxay isku af-garteen in komiishanka doorashooyinka ee hadda jira uu qabto doorashooyinkaas, maadaama aanay jirin sababo sharci ah oo look ala diro
  • xisbiyada UCID iyo KULMIYE waxay isku waafaqeen, in wax ka badal lagu sameeyo Xeer lr 20 qodobkiisa 11aad, farqadiisa koowaad, komiishanka doorashooyinka cusubna laga dhigo sagaal xubnood.
  • xisbiyada UCID iyo KULMIYE waxay isku af-garteen in aanay aqbalin dib-u-dhac dambe oo ku yimaada doorashooyinka goleyaasha wakiillada iyo deegaanka, sidaas daraadeedna aanay doorashooyinku u hakan doonin, haddii xisbiga WADDANI uu ku adkaysto go’aankiisa uu ku qaadacay komishanka, waxaanay labada xisbi ay diyaar u yihiin inay galaan doorasho laba xisbi ah sanadka 2019-ka.
  • xisbiyada UCID iyo KULMIYE waxay isku waafaqeen inay meel uga soo wada jeestaan ilaalinta sharafta iyo sumcada ay Somaliland ku kasbatay doorashooyinka dimuqraadiga ah, sidoo kalena aanay marnaba aqbalin dib-u-dhac dambe oo ku yimaada doorashooyinka.

Ugu dambayn, xisbiyada UCID iyo KULMIYE waxay u soo jeedinayaan golaha guurtida jamhuuriyadda Somaliland, in ay tixgaliyaan heshiiskan, isla markaana ay muddo-kordhinta farsamo ee ay sameynayaan ku saleeyaan heshiiskan

Milicsiga Taariikhda Casriga Ah Ee Cilaaqaadka Somaliland & England

0

Garyaqaan Maxamed Baxsane

Fursaddii ugu horreysay ee Ingiriisku ku abaaro arrimaha Soomaaliyeed, waxay ahayd tii ku soo beegantay xaalad dagaal oo isagu jirta Diini iyo waddani saameysay maxmiyaddiisii Somaliland ka-sakow, gelinnnada Reserve Area, Hawd iyo Nugaal, taasoo sababtay inuu Ingiriisku bowsado, haseyeeshee kaga xeel dheeraad gumeystayaasha kale, sida; France iyo Italy dhaqanka iyo xeeladaha ijtimaac ee lagu hago Soomaalida.

Sidoo kale, waxa uu isku qanciyey barnaamij uu ugu magac-daray; “Pax Britannicu Pastoral Democracy,” oo uu u arkay inuu barnaamij udub-dhexaad siyaasadeed u ah hoggaaminta Soomaalida iyo nabadeynta dhulkooda.

Sida runta ah intii ka horreysay Dagaalkii Labaad ee Adduunka, siyaasaddaas Ingiriisku waa la odhan karaa, inay ka-midho-dhalisay Maxmiyaddiisii Waqooyiga Soomaaliyeed (Somaliland) oo ay si gaar ah uga faa’iidaysteen sayladaha Burco iyo Oodweyne, Dekedda Berbera iyo Hargeysa oo uu u igmaday xaruntiisa, waxaanna isla markaana taabo-qaaday dabaqado isugu jira Tijaar iyo hoggaan-dhaqameed suuban oo uu ku qanacsan yahay wada shaqeyntooda.

Markii Dagaalkii Labaad ee Adduunka dhammaaday waxa uu Ingiriisku is-bidayeyinuu yahay guuleystihii labaad marka laga reebo Maraykanka, waxa uu sidii laga filaayey beesha caalamka ula yimi qab laba-jibaaran oo ku aadan xal-u-helidda arrinta Soomaaliyeed oo u dhulkooda gumeystaal fara badan gacanta ugu kala jiro.

Gaar ahaan, Talyaaniga oo uu u arkayey dawlad jabtay oo aan dib-u-hannan karin maamul dhul Soomaaliyeed, waxaannu 16/April/1946-kii si badheedh ah ugu bandhigtay saddexdii qawadood ee guuleystayaasha ahaa; Maraykanka (USA), Faransiiska (France) iyo Midowgii Soofiyat, hindise loogu magac-daray; “Bevan Planning.” Oo uu ujeeddadiisu tahay in dhammaan geyigga Soomaalidu degto la hoos geeyo Wasiilad Caalami ooo uu Ingiriisku toos u maamulo, waanna markii ugu horreysay ee si rasmi ah loo maqlo arrinta lagu jabay ee Soomaali-weyn. Nasiib-darro, saddexdii quwadood ee kale ee uu la arrinsaayey waxay kala yeesheen mowqifyo ka duwan hindisihii Ingiriisku, kuwaasoo kala ahaa;

Faransiiska (France) oo ku yidhi; “Waa in Talyaaniga sidiisii loogu celiyo Koonfurtii Soomaaliyeed.”

Markaykanka (USA) oo yidhi; “Haddii ciddi dib u maamulayso Soomaali waxa ugu habboon Wasiirlad toos ah oo hos timaadda Beesha Caalamka.” Iyo

Midowgii Soofiyat oo isaguna shuruud uga dhigay hindisaha Ingiriiska; “Oggolaansho Boqortooyada Xabashada.” Markaa soo rogaal-celisay oo aan sinaba uga qanacsanayn siyaasiddaas Ingiriiska oo dabcan saamaynaysa Ogaadeeniya iyo Haw doo aanay sinaba u oggolaanayn gacantooda uga baxdo.

Waxa ugu dembeyn si dadban loo qaatay taladdii Maraykanka, iyada oo Koonfurtii Soomaaliya lagu soo rogay Wasiilad Caalamiya oo ay Beesha Caalamka uga wakiil yihiin afar dowladood oo ay ku jiraan Talyaaniga iyo Masaarida, waanna sababta barnaamijkaas Ingiriiska ee Soomaali-weyntu uu ugu dhex milmayo siyaasaddii Qoomiyatul Carab iyo  Qawlaysatadii Talyaaniga ahayd ee horeba gacanta ugu haysay dhaqaalaha Koonfurta Soomaaliya.

Sida aynu hore u soo sheegnay waxa la galay sannaddadii kontomeeyadii iyada oo unugyadii siyaasadeed ee Soomaaliyeed ee u horreeyey oo la jaan-qaada barnaamijkii Soomaali-weynta ee Ingiriiska, addana ku dhex milmay afkaarihii siyaasadeed ee waqtigaas socday oo ku salleysannaa xornimo-doon iyo waddanimo, oo adeegsanaya codka siyaasadda Qoomiyatul Carab iyo afkaarta gobonimo-doonka ah ee Qaaradda Afrika.

Waanna sababta xisbigii Somali Youth League (SYL) ee uu Ingiriisku aasaaskiisa lahaa uu haddana ka leexdo jihaddii Soomaali-weyn ee Ingiriisku u ugu talogalay, iyada oo ay qaddiyaddii gobonimada iyo mideynta dhulka Soomaaliyeed ay toos ugu xidhmaan barnaamijkii markaa casriga ahaa ee la magac-baxay; “Pan Africanizm.” Oo uu isna ka dhashay barnaamijkii Soomaalidu ugu magac-dartay; “Pan Soomaalizm.”

Isla sannaddadaas kontommadii waxa uu Ingiriiska ku soo-rogaal-celiyey Maxmiyaddii Somaliland oo uu in dor ah uu daayacay. Sababahaas aynu soo sheegnay awgood, waxaannu isku dayey inuu si kadis ah ula jaan-qaad siiyo Maxmiyadda Somalilad barnaamijka siyaasadeed ee ay ku tallaabsadeen horumarka siyaasadeed Faransiiska iyo Talyaaniga oo uga wakiil ah Beesha Caalamka ee Koonfurta iyo Xeebta Soomaaliyeed:

Kan ugu horreeyaa, waxa uu ku wajahan yahay isku xidhka Maxmiyadda Somaliland iyo Reserve Area oo uu hormood ka yahay Maykal Maryaamo iyo xisbiga National United Front (NUF).

Kan labaadna waxa waajahan yahay iska caabiga xisbiga Somali Youth League (SYL) ee uu ku hungoobay oo uu hormood ka yahay Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal iyo xisbigiisii Somali National League (SNL).

Labadaas ujeedna midkoodna ma hirgelin oo National United Front (NUF) iyo Maykal Maryaamo waxay hannan kari waayeen shacbiweynihii Reer Somaliland, halka Somali National League (SNL) iyo Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal waxay ku dhex milmeen sidii Ingiriiska laftiisa Somali Youth League (SYL) iyo hawaddii Soomaali-weyn ee Muqdisho ka socotay, waanna sababta keentay asxaabtii Somaliland ay si bilaa-shuruud ah 4/April/1960-ka ay ula saxeexdeen xisbigii Somali Youth League (SYL) Midnimada Waqooyi iyo Koonfur.

Geeddi-socodkaas mugdigga ah ee aynu soo sharraxnay, waxa qudha ee lagu iloobi karaa heshiisyadii uu ingiriisku kula taliyey Baarlamaanka Somaliland oo markaa ka koobnaa 33 Xubnood inay ansixiyaan inta u dhaxaysa 26-ka June oo ah maalintii u qorshaysnayd inuu Somaliland xorriyadeeda siiyo iyo 1-da July oo ah waqtigii UN-tu u cayimaey inay Koonfurta xorriyadooda qaataan. Heshiisyadaas oo kala ahaa;

  1. Heshiis la xidhiidha amniga iyo isgaadhsiinta
  2. Heshiis la xidhiidha warbaahinta iyo warfaafinta
  3. Heshiis la xidhiidha ciidankii la odhan jiray Somali Scot iyo xuquuqdooda iyo
  4. Heshiis la xidhiidha waxbarashada min Dugsiga Sare (A Level) ilaa Jaamacadda (Scholarship)

Heshiisyadaad  dhamaantood ku muddaysan toban sannadood.

Aasaaska Ciidanka Badda Itoobiya, Cabsida Soomaalida Iyo Xuquuqda Sharciga Caalamigu Siiyey Waddamada Aan Baddaha Lahayn (Land Locked States)

0

W.Q: Mustafe Maxamuud Daahir. Email:Mustafedahir3@gmail.com

Soomaalidu waxay muddo dheer wel wel ka qabeen  damac ay sheegi jireen oo ah in Itoobiya ay la wareeegi doonto  qaar ka mid ah baddaha dhulka Soomaalidu degto, isagoo mar kale walaacu sii xoogeystay markii xukuumad kale oo cusub ka dhalatay Itoobiya horraantii sannadkan, iyadoo dawladda cusuhee  Itoobiya ballan qaaday inay boodhka ka jafi doonto isla markaana dib u yagleeli doonto ciidamada badda ee dalkaasi. Inta badan Soomaalidu waxay ku tuhmayaan  Itoobiya inay awood iyo cudud ahaan ka xoog badan tahay Soomaalida,isla markaana ay tahay dal weyn oo safka hore kaga jira waddamada ugu dadyowga badan Afrika.

Xeebaha dhulka Soomaalidu degto waa tan ugu dheer Afrika,waxaana marar badan lagu sheegaa inay ku duugan yihiin kheyraad badan, walow aan weli laga faa’iidaysan. Wararka la xidhiidha la wareegida baddaha Soomaalidu leedahay, wuxu dhagaha Soomaalida gubay, xanuun gaar ahna ku reebay, ka dib markii masuul sare oo ka tirsan ciidamada qalabka sida ee Itoobiya wareysi siiyey wargeys wadankooda kasoo baxa,  oo si cad ugu sheegay  hadal u dhignaa sidan ‘’waa in aanu tusna adduunka saameynta aanu badda ku leenahay,waxaanu nahay  waddan weyn oo boqol milyan ka badan, ma jirto sabab aanu ugu sii jirno bad la’aan, sida waxa yidhi General Berhanu Jula oo ah taliye xigeenka ciidamada qalabka sida ee Itoobiya’’.

Taariikhda ciidamada badda Itoobiya

Ciidamada badda ee Itoobiya waxa marki ugu horeysay lala asaasay ciidamada milatariga 1950neeyadii, iyagoo ahaa laan ka mid ah ciidankaa. Waxa asaaska ciidankan iska lahaa boqorkii xilligaa xukumayey Itoobiya ee la odhan jirey ‘’Haileselassie ‘’ Inta badan Afrika waxay xilligaa ku jirtey gumeystayaashii reer galbeedka,wallow markii danbe laga hoos  saarey ciidankamilateriga Itoobiya oo laga dhigay ciidan iskii u taagan, isla markaana ka madax banaan ciidamada kale, muddo ku siman afar sanno ka dib taarikhda hore.

Waxa lagu tilmaamay waqtigaa inay Itoobiya dhisatay cudud ciidan baddeed oo qaatey koorsooyin tababaro oo ay ka heleen boqortooyadii Ingiriiska. Tababarada ciidanka badduwaxay socon jireen ilaa 52 bilood,iyadoo sannad walba la qori jirey 30 ilaa 40 arday oo ciidan cusub ah. Xarun waxa u ahaan jirtay Asmara oo hadda ah caasimada waddanka Eriteriya iyo magaalooyin badan oo dhinca Eriteriya raacay, markii danbe oo ay ka mid ahayd magaalada dekedda leh ee Masawa.

Sannado ka dib aasaaskii ciidanka badda, Itoobiya waxa lagu qiyaasay iney leedahay ilaa 3000 kun oo ciidamo badda ah oo xooggan oo dhamaantoodwada raga ah, oo ka ugu yar jiro 17 sanno. Markabkii ugu horreeyey ee ciidamadan yeeshaan waxa siiyey ciidamada badda ee dalka Mareykanka, wallow ay ahayd deyn uu damiin ka ahaa Talyaanigu. Taarikhdu waxay ahayd xilligaa 2dii Jeenaweri, 1957kii. Markabkaa waxa la odhan jiray  ‘’Zerai Deres,’’

Taariikhda ciidamada badda Itoobiya waxay soo gebo_gebowday 1993, markii dhulweynihii Itoobiya kala go’ay ee Eriteriya noqotey dal ka madaxbannaan Itoobiya inteeda kale, iyadoo magaalooyinkii baddaha lahaa dhamaantood ay raaceen dhinaca Eriteriya, Itoobiyana waxay la kowsatey loona aqoonsadey waddan aan lahayn bad xilligaa-1993kii. (Land Locked Country)

Itoobiya marka la eegayo safka kala horreynta waddamada waaweyn ee aan haddana  badaha lahayn, waxay kaga jirta kaalinta lixaad, waddamo kale oo Afrika ku yaala oo ay ka mid tahay Mali, Saambiya, Jamhuuriyada Afrikada Dhexe iyo Burundu ayaa ka mid ah waddamada aan baddaha lahayan ee qaaraddaAfrika ka tirsan.

Waa maxay u jeedka xilligan ka danbeeya asaaska ciidamada badda ee Itoobiya?

Waa mida kowaade’, Itoobiya waxay isu aragtay in aanay danteedu dhaqaale, midda siyaasadeed iyo tan ciidan ba aanay ku jirinwaqti xaadirkan ka siimaqnaashaha badda cas,oo ay u aragtay marrin biyood dhaqaaale oo weyn, isla markaana ah meesha ay u baahato iyo dhoofinayso ba usoo maraan. Machadka Itoobiya ee lagu barto culuumta badda, wuxu walaac xooggan ka qabaa badqabka maraakiibta Itoobiya oo lagu tilmaamo inay gaadhayaan 11 maraakiib ganacsi ah  oo ay hadda Jabuuti xarun u tahay, ammaankoodana ay sugaan ciidamada shisheeye ee saldhigyada ku leh Jabuuti. Haddii xidhiidhka Jabuuti iyo Itoobiya mustaqbalka xumaado ama ay wax iska beddelaan, yaa damaanad qaaadi doonta ammaanka iyo badqabka maraakiibta Itoobiya? Sidaa daraadeed, Itoobiya waxay hadda diyaar u tahay helidda xal amni ee maraakiibteeda mustqabalka.

Waxay sidoo kale Itoobiya hoosta ka xariiqday, in mar kasta marrin biyoodka badda cas oo ah halka ay maanta wax u soo maraan uu yahay mid ammnigiisi jilicsan yahay, isla markaana loo baahan yahay in mas’uuliyadda/tirada lagu darsado hawlaha socda, iyadoo marka kasta Itoobiya maanka ku heysa danaheeda dhaqaale iyo baahida bulsho ee dalkeed ka jirta.

Ugu danbeyna waxa sanadkii kasoo qalin jebiya machadka culuumta badda ee madaniga ee Itoobiya  arday lagu qiyaaso ilaa 500 oo xirfadaha maraakibta iyo sida loo maamulo la barro, lana rajeeyo in la kordhiyo tiradooda mustaqbalka oo la gaadhsiiyo ilaa 1000 arday. Markaa waxay u baahan yihiin  ciidankaasi marka ay dhameyeaan ,machadka goobo ay ka shaqo galaan isla markaana ku dhaqan geliyaan casharadii machadka ay ku barteen. Sabaha aan sare ku xusay, waa kuwii muuqday amase ba la arkayay,wayse dhici kartaa in la arko kuwo qarsoon oo aan la ogeyn amase aan si guud hadda u muuqan, arrimo ciidan dartood. Khubarada aqoonta u leh ciidamada baddaha, waxay hoosta ka xarriqeen, in muddo badan ay qaadan doonto yagleelida ciidamadan, iyagoo carrabka ku dhuftay in ka badan tobonaan sano inay qaadan doonto.

Waa maxay waxa la hubo hadda ee ku saabsan ciidanka badda Itoobiya?

Aragtiyuhu inkasto ay kala duwan yihiin, haddana waxa la hubaa in Itoobiya mustaqbalka dhow ay yeelan doonto ciidamo baddeed oo weliba xoog  iyo saameyn ku yeesha mandaqadda aynu ku nool nahay ee geeska Afrika. Waxasaadaashaa cadeyn u ah inaan marnaba Itoobiya joojin iskuulada iyo machadka lagu barto culuumta baddaha ee kala duwan, isla markaana ay usoo baxayaan/qalinjebiyaan dad aqoon u leh baddaha, iyadoo la ogsoon yahay inaan waddanku bad lahayn 25kii sanno ee ugu danbeeyey.

Waxay haddaba (wakhti xaadirkan) ku sugan yihiin  ciidamo Itoobiya meelo badan oo dhulka ka mid ah dhulka Soomaliya,  iyaga oo gala xuduuda waddanka [Somaaliya] wax xurmaha ahna aan u hayn madax-bannaanida dhuleed iyo baddeed ee Soomaliya. Way adagtahay  ninka aan xurmo u heyn midda dhuleed inuu xurmo u hayo tan badda. Waxay sidoo kale Itoobiya awood iyo galangal ba u leedahay siyaasadda arrimaha gudaha ee Soomaaliya, waxaanay tageertaa maamulada ka Soomaaliya iyo shakhsiyo kale oo xil haya , soo qabtay ama imika doonaya inay madax noqdaan oo lagu xanto inay siyaasaddeed ku socdaan.

Midda ugu danbaysa ee la hubaa ayaa ah in marka Itoobiya ciidamadeeda badda yagleesho, meesha u noqon doonta fadhi (Naval Base) ee ay ka duuli doonaan, kana hawl geli donaan. Waxa hubaal ah oo aan daah cidna ka saarnayn, in ciidankaa uu fadhigiisu noqon doono magaalo ka baxsan Itoobiyada maanta layaqaan ee bilaa badda ah, taaso noqon karta magaalo xeebeed ku dhereran badda cas ama badweynta Hindiya. Sababtoo ah ma jirto ujeedo ciidan baddeed u fadhiyo magaalo aan bad lahayn,oo shaqadiisa ayaan soconeyn, sifihiisa ciidannimona ma dhamaystirna ilaa uu gaadho dhul xeeb ah oo bad leh, si uu waajibkiisa shaqo u guto.

Yaa martigelin doona ciidamada badda ee Itoobiya mustaqbalka?

Xeebaha la jaarka ah Itoobiya ee markaaba maskaxdeena ku soo dhacaya waxay kala yihiin, guud ahaan xeebaha Soomaaliya, Somaliland, Jabuuti iyo kuwa Eriteriya oo dhamaantood la jaar ah Itoobiya xuduud dhuleedna ay wadagaan.

Haddaba, jawaabta su’aasha sare waxaynu hadda helnay inta ay ku wareegayso jawaabta saxda ahi, inaga oo aan weli helin jawaabtii kama danbeysta ahayd ee weydiinta korku xusan, ama aan farta ku fiiqin jawaabta keliya ee saxda u muuqata. Inta aynaan ka jawaabina aan dib idiin xasuusiyo maah-maahdii Soomaalida eecaanka ahayd ‘’ Miskiin baa misko la fuulo leh’’

Xeebaha iyo magaalooyinka Soomaalida ee baddaha leh, gaar ahaan kuwa Soomoaliya iyo Somaliland ayaamarti gelin doona fadhiga ciidamada badda ee Itoobiya mustaqbalka.sabatoo ah ma muuqato sabab Eritariya ku aqbali karto ciidamada Itoobiya oo muddo dheer ay ka dhaxaysay colaadaha Afrika ugu xun kuwii soo mara, mana doonayso Eriteriya inay kusoo dhawayso ciidan Itoobiya leedahay ciidankeeda badda ama xuduudda fadhiya. Waayo?Waxay ka werwersan yihiin korodhka dadweynaha Itoobiya oo ay Eriteriya dad iyo dhul ahaan ba aad uga yar tahay.  Sidoo kale Jabuuti oo dheef badan ka hesha adeegga ay dekeddaheedu u qabtaan Itoobiya kala soo degto boqolkiiba sagaashan in ka badan alaabta u timaada/ka dhoofta Itooobiya iyo iyadoo marka hore ba hoy u ahayd maraakiibta ganacsi ee Itoobiya isla markaana ay fadhiyeen quwado kale oo xoog badan, ma muuqato sabab ay ugu soo dhoweyn karto Itoobiya dalkeeda, guud ahaan gaar ahaan baddeeda. Waxa muuqata in xeeebaha Soomalidu degto, haddii ay yahay Somaliland iyo somaaliya ay noqon karaan meesha bartilmaamed sugan u noqota ciidmada badda ee Itoobiya.

Itoobiya waxay heshiis hor’umarinta 4 dekedood ah la gashay Soomaaliya, sannadkii hore, faahfaahinna lagama bixin heshiiskaa. Sidoo kale, Itoobiya waxay saami mar dambe loo gooyay ku leedahay dekedda Berbera oo u ah isha dhaqaale ee ugu weyn Somaliland. Inkasta oo axdiga qaramada midoobay, weliba shuruucda caalamiga ahi ba si cad u tilmaamayaan,  isla markaana ilaalinayaan madax-bannaanida dhuleed oo ay soo hoos gelayso mid baddeed adduunka, haddana xoogga, dagaalka iyo khiyaamada danaha ku saleysan, waa dookhyo aan la inkiri karin oo adduun weynaha weli ka sii jira.

Xuquuqda sharciga caalamigu u daamanad qaaday,dalalka aan baddaha lahayn (Landlocked Countries).

Waa muhiim in la ogaado badda ma waxa ka faa’ideysan kara oo qudha waddamada leh, mise xataa waddamada aan baddaha laheyn ayaa xuquuq ku leh. Markaa weeyi marka aynu ogaan karno cidda innagu soo xad gudubtey iyo cidda xaqeedi sharcigu siiyey ku kooban.

Adduunku wuxu isla gaadhey heshiis ku saabsan baddaha oo loo yaqaan ‘’ Axdiga qaramada midoobey ee sharciga baddaha’’  magaciisana la yidhaahdo(UNCLOS). Heshiiskaasi wuxuu dhacay sannadku markuu ahaa  Diisambar 1982, waxaanu dhaqangalay Noofanbar 1994. Waxa ka qeyb ah sharcigan 168 waddan oo ah dhamaantood ama inta badan ka tirsan yihiin jimciyada quruumaha ka dhaxaysa.

Itoobiya waxay ka mid tahay waddamada saxeexay isla markaana qeybta ka ah axdigan baddaha adduunka. Inaad axdi qayb ka ahaataana macanheedu waxay tahay inaad leedahay xuquuqda ku tilmaaman axdigan, isla markaana  kusaaranyahay waajib ku tilmaaman isla sharcigan. Axdigan ugu horreyn, wuxu u yaqaan waddamada aan baddaha lahayn (Landlocked States) wadamada aan laheyn ‘’xeeb baddeed’’ haddii aanad xeeb lahayn baddna ma lihid, waa qeexida ku tilmaan qodobka 124, ee isla xeerkan. Axdigani badda wuxu u kala qeybinaya aagag biyood (Maritime Zones) dhowr ah, xuquuqdu waxay isla beddelysa marba  aag biyoodka la joogo.

1- Xaqa ama xorriyada ku gooshitaanka badda si nabad ah.

Waddamada aan baddaha lahayn waxay xorriyad u heystaan inay ku gooshaan, isla markaana ku socdalaan baddaha waddamada leh si nabad ah (innocent passage)  iyagoo shuruud looga dhigey iney heshiis kala galaan waddankaa ay markaa baddiisa ku socdalayaan, isla markaana wuxu sharcigu faraya inay qaadaan talaabo kasta oo ay ku ilaalinayaan sharciga waddankaasi,isla markaana kaga hortgayaan sharci jabin ka dhan ah waddankaasi ay baddisa ku jiraan. Sida ku cad 125, ee isla xeerkan.

Xaqa ku gooshitaanka nabadda ahi waxay waddamada aan baddaha laheyn si siman ugula raaxaystan karaan kuwii baddaha lahaa, laakiin xaqan wuxu ku kooban yahay inta la joogo aagbiyoodka waddankiisi ee loo yaqaan (Territorial Sea)

2- Marka la joogo aag biyoodka u gaar ah dhaqaalaha (Exclusive  EconomicZone) oo  cabbirkiisu yahay 200 nautical mile, kana soo bilaabma barta ay badda ka soo bilaabanto xagga dhulka, waddamada baddaha leh iyo kuwa aan lahayn, waxay si isku mid ah ugu raaxaysanayaan xaq isku mid ah iyagoo sameysan kara ku safrid aan shuruud laheyn, ku dul duuli kara, si bilaa shuruud ah, dhigan kara xadhkaha waaweyn ee internet ama aad u adeegsan kartid cilmi baadhista. Waxay sidoo kale waddamadu si siman uga faa’ideysan karaan kheyraadka badda oo dhan, haddii ay tahay kalluumeysi,shidaal ama kheyraad kale oo markaa muhiim u ah ilaha dhaqaale oo laga heli karo aaggan.

Waxa xusid mudan inta la joogo aaggan, inaad iska iloobi doonto yaa leh aaggan, waayo waa aag biyood cid walba u furan.

3- Waxaan ku soo gebo-gebonayaa xuquuqda aag biyoodka badda calaamiga ah ee loo yaqaan (High Sea) ay ku leeyihiin waddamada aan lahayn baddaha. Aag biyoodkan waa mid u wada furan waddamada adduunka oo dhan, wuxuuna ka baxsan yahay aag biyoodka dhaqaale, 200 nautical mile wixii ka baxsan weeyi macnaheedu Waddamadu aag biyoodkan waxay ku leeyihiin 6 xuquuqood oo waaweyn oo kala (1) Xaqa inaad si xor ah u mushaaxi kartid aaggan. (2)xaqa inaad ku rakibi kartid beebab ama xadhko cilmi baadhis ama dhaqaale kaasoo gelayo. (3) Xaqa inaad ka sameysan karto jasiirado ama goobo dalxiis oo aad adigu iska leedahay. (4) Xaqa inaad si xor ah u dul mushaaxi karto, gaar ahaan gadiidka circa ee aad leedahay. (5)Xaqa inaad si xor ah uga kalluumeysan karto, iyada oo aan cidna waxbaa ka rabin, si wafaqsan sharciga caalamiga. (6) xaqa aad u leedahay inaad ku sameysan karto cilmi baadhsiyo baddaha weynta.

qodobada sare ku xusan, waa xuquuq dhamaan sharcigu u ogol yahay waddamada aan baddaha lahayn. Shuruudda keliya ee ku xidhan waa in xuquuqahan looga faa’iideysto si waafaqsan sharciga, sababtoo ah wuxu sharcigu  reebay waxa loo yaqaan si xun u isticmaalka xuquuqda (Abuse of Right). Tusaale ahaan haddii kalluumeysigii laguu ogolaadey,waxa reeban inaan la qabsan ugxanta ama nooc ka mid ah kalluunka oo degaanka qiimo gar ahaaned u leh, markaa xaqaaqu ma gaadhsiisna inaad kuwa sharcigu reebay ku tacadid.

Tix-raac:

United convention law of sea,(Unclos)

1982,  dhaqan-gelay noofanbar 1994.

 

Xuquuqda ay leeyihiin wadammada aan baddaha lahayn, ee ay daabacdey mareegtan March 18, 2015 (http://www.sciencepublishinggroup.com/j/ss)

Weraysiga ku daabacan wergeyska addis standard 7, noofanbar,2018. ee uu bixiyey  General Berhanu Jula

“Puntland Iyo Dhulbahante Waxa Tusaale Ugu Filan Doorashada Cali Ciise Oo Ah Shaqsigii Ugu Waayo Aragsanaa Afrika”

0

Saleeban Yuusuf Cali Koore

Hargeysa (Hubaal) Wasiirka Horumarinta Biyaha Somaliland Saleeban Yuusuf Cali Koore, ayaa jawaab adag siiyey Madaxweynaha Puntland ee cusub oo ka hadlay qadiyada Khilaafka Gobolka Sool ee u dhexeeya Garoowe iyo Hargeysa. Wasiirka ayaa sheegay inaanay maslaxad iyo waxtar toona u haynin Gobollada Sool iyo Sanaag Maamulka Garoowe, balse ay taa bedelkeeda caqabad ku yihiin horumarka shacbiga Gobolkaas.

“Ninkaa madaxweynaha cusub ah waxa hadalkiisa ma muuqatay inuu kuwii hore la mid yahay, inkastoo markii la dooranayay aannu islahayn wuu ka duwan yahay, oo waxbadan buu kaga duwan yahay kuwii hore. Waxaan leeyahay, dadka deegaankaasi uma baahna dhib, waxay u baahan yihiin nabad iyo nolol, waxay u baahan yihiin horumar, inay la jaanqaadaan dadka derisyada ah ee hareeraha ka xiga ayay u baahan yihiin, dhin intii hor haku filnaato. Aad iyo aad baan uga xumahay madaxweynaha maamul-goboleedka Soomaaliya ee Puntland, ereyada uu yidhi, waa kuwo ummada rabta inay nabad ku naalooto aannay filanayn, dad badana waxa la lahaa, waxbuu kaga duwanaanayaa markuu soo baxo, laakiin la ogaa wuxuu noqday. Hadalka dadka beenta loogu sheegayana ee ah in meesha reer leeyahay, waxa ugu filan doorashadii Cali Ciise oo ah shaqsigii ugu waayo aragsanaa afrika, sagaal waddan oo afrika ahna soo dhisay. ” Ayuu yidhi wasiir Koore. “xukuumadda Somaliland markasta waxa ka go’an nabad, walaaltinimo iyo in lawadahadlo.” Ayuu hadalkiisa sii raaciyay

Guddoomiyaha Diiwaanka Sakada Oo Ka Hadlay Qiimaha Waddaniyadda

0

Hargeysa (Hubaal):- Guddoomiyaha hay’adda diiwaanka Sakada Dr. Sheekh Siciid Maxamed Faarax, ayaa qudbadii salaadda Jimce ee shalay kaga hadlay qodobo muhiim u ah jiritaanka umadda iyo dhismaha dalka. Waxaa uu Dr. Sheekh Siciid aad ugu dheeraaday waxa ay tahay Waddaniyadda iyo dal jacaylku iyo halka ay ka taagan tahay shareecada Islaamku.

Waxaanu iftiimiyay in ay waajib tahay in qofku ku baraarugsanaado dal jacaylka iyo aaminaadda waddankiisa uu ALLE siiyay oo ah nimco RABBI oo in lagu mahad naqo ay tahay isla markaana loo baahan yahay in wada jir iyo isku duubni lagu wada illaashado. Waxa kale oo uu ummadda ku baraarujiyay in loo baahan yahay in qof kastaaba dhankiisa ka illaaliyo caddaaladda oo uu ka fogaado in uu walaalkii dulmiyo ama xumaan u geysto.

Waxaanu ku dardaaray madaxda qaranka oo uu garsoorku ugu horreeyo in la illaaliyo caddaaladda isla markaana dalka lagu dhaqo shareecada Islaamka lana xasuusnaado in aan nolosha lagu waarayn oo qabri iyo qiyaame dambeeyo iyo la kulanka ALLE, taas oo sida keliya ee lagu badbaadi karaana ay tahay ku dhaqanka wixii ALLE iyo Rasuulkeenna (scw) Suubban ay jideeyeen oo ah diinteena Islaamka.

Sheekh Siciid oo arrimahaa ka hadlayaana waxaa uu yidhi “Waxaynu hore uga hadalnay Waddanka iyo waddaniyada waxa loo yaqaano oo aanay ka hadal culimadu waxa ugu qaalisan ee ALLE inna siiyay waa diintiisa arinta ku xigtaana waa wadanka uu ku nool yahay qofku,waana muhiim in uu qofku ogaado qiimaha uu wadanku leeyahay waxaana ugu horreeya in qofku jeclaado dalkiisa oo ka horraysiinayo maslaxadiisa u gaarka ah Nabiga SCW markii laga caydhiyay Maka markii uu marayay duleedka magaalada maka waxa uu yidhi .dhulkani waa dhulkii aan ugu jeclaa waligayna kamaan baxeen haddii aanay reer maka iga soo saarin ayuu nabigu SCW.waxaanay muujinaysaa jacaylka uu u hayay meeshii uu ku dhashay Nabigu SCW waxa uu sheegay in qofku marka uu dhamaysto socdaalkiisii ha dedejiyo safakiisii oo haku noqdo ehelkiisii,haddii aynu doonayno in aynu wadanka jeclaano oo wadanku inoo hagaago aynu doonayno waa in aynu caqiiqadada hagaajino jacaylka wadanka ayay ka mid tahay waxaana laysku dhaafay caqiidada iyo tawxiidka.”.

Sheekh Siciid oo khudbaddiisa sii watay wuxuu yidhi  “Haddii aynu doonayno in wadaniyadu xaq noqoto waa in shareecada Islaamka dalka lagu xukumo in yar oo maxkamadaha iyo guurka ah mooyaane haddii aynu doonayno in aynu badino jacaylka wadanka waa in aynu badino dacwada ILLAAHAY,oo khayrka masaajidada ka socda halla taageero oo hala xoojiyo gudida xumaan reebista iyo xumaan joojinta si wixii khalad ah ee dalka khatar ku ah uga qabtaan.waana in macaasida iyo dunuubta ay iska ilaaliyaan mujtamaca islaamka ahi oo wixii dhaqan xumo ah ama akhlaaq xumo ah in aynu iska qabano ama habeen ha noqoto ama maalin ha noqoto ama Huteel ha noqoto waana in loogu mahadceliyo inta ka shaqaysa ee xumaan joojinta ku hawlan,amniga ILLAAHAY inna siiyay waa in loogu mahadceliyo.waana hay’daha amniga ka shaqeeya waa in lala shaqeeyo umaddu waa in ay gacmaha is qabsato oo dan la wada yeesho ayaa muhiim ah umaddu waa in ay noqoto mid is waafaqsan oo gacmaha is haysata,haddii tafaraaruq yimaado midnimadeenii ayaa meel lagaga dhacayaa caddaaladda waa in la sugo maslxada caamka waa in laga shaqeeyo. Oo dadka ILLAAHAY wax innoogu dhiibay haddii aynaan wax qalad ah ku haynin oo aanay jamacii iyo jameecadii innoo diidayn oo aynaan ku haynin wax kufriya waa in aynu gacanta siino oo aynu la shaqayno oo ay ummaddu noqoto mid is waafaqsan,haddii tafaraaruq yimaaddo midnimadeena ayaa bur buraysa taasina umadnimadeena ayay duminaysaa markaa waa in aynu isku duubnaano.”

“Haddii waddaninimo xaq ah aynu doonayno waa in aynu dulmiga iska illaalino,maxkamaduhu in ay dulmiga iska illaaliyaan,garsooreyaashu in ay dulmiga iska illaaliyaan, xuquuqda cidda xaqa u leh in la siiyo caddaaladda in la sugo waa waxyaabaha ugu waawayn ee haddaynu doonayno waddaninimo in dadkaa laga helo weeyaan. Muwaadinnimada xaqa ahi maaha walaalayaal sawiro iyo boodhadh meelahaa lagu dhedhejiyo,ama salaanta calanka oo la isu taago,haddii aynu doonaydo muwaadinnimo sax ah waa in aynu shareecada ALLE ee islaamka isu taagno oo isku xukuno oo dalkeenna ALLE inna siiyay ku dhaqno shareecada Islaamka.laakiin haddii muranku bato oo marba shir la isugu yimaaddo oo hadana lagu kala koco oo filaafku bato arrimhaasi waa kuwa dadka kala fogeeya ee muranka dhaliya,markaa waxaa loo baahan yahay in qof waliba uu ogaado in nolosha adduunyo laga tegayo oo qabri iyo qiyaame inna sugayo waxa keliya ee lagu badbaadayaana ay tahay ku xidhnaanta ALLE iyo Rasuulkiisa (scw) iyo ku dhaqanta diinteenna suubban ee Islaamka.”

Odayaal Taageeray Go’aankii Dawladdu Ku Xanibtay Hudheel Habeenkii Siraadan jiray

0

“Hudheelkan Libaaxyada Lagu Sheego Xaafadu Dhibaato Aad U Weyn Ayay Ku Qabtay,  Waannan Uga Mahadnaqaynaa Xukuumadda & Ciidanka Booliska”

Hargeysa (Hubaal)- Qaar ka mid ah Odayaasha iyo Waxgaradka bariga Hargeysa oo ay wehelinayaan Culimada gudida Wanaag Farista oo shalay shir jaraa’id ku qabtay Hargeysa, ayaa taageeray go’aankii Xukuumadu ku xanibtay qaar ka mid ah Huteelada magaalada Hargeysa.

Waxgaradka iyo culimada ayaa ka sheekeeyay dhibaatada uu hudheelkaasi ku hayay xaafadaha iyo bulshada ku dhaqanba,

“halkan waxa ka jira hudheel la yidhaahdo, hudheelka libaaxyada oo ay xaafadu aad iyo aad uga cabatay, hudhaalkaasi oo ay ka dhici jireen danbi, dunuub waaweyn iyo macsi oo makarafoonno waaweyn inta geedaha la saaray ay seexan waayeen waayeelkii, caruurtii iyo kii bukay ee xaafada joogay.” Ayuu yidhi mid ka mid odayaasha xaafada new Hargeysa

Waxa ay sheegeen in horena aannay raali uga noqon waxyaabahii ka dhici jiray hudheelkaasi, imikana aannay ka noqon doonin, isla markaana ay u mahadnaqayaan xukuumadda, ciidanka booliska iyo cid kasta oo ka qayb ka qaadatay in la xidho huteelkaasi.

“Xaafadu horena way u caddaysay, imikana waxay caddaynaysaa in aannay ogolaan doonin, iyadoo kaashanaysa una maraysa waddooyinka sharciga ah in wixii xumaan ah ee macsi ah ee lagu samaynayo hudheelkaas iyo kuwa la midka ahba, in aannan yeeli doonin, aad iyo aad baanan ugu mahadnaqaynaa ciidanka booliska iyo taliyahoodaba.”

Hudheelkan oo ku yaalla Bariga magaaladda Hargeysa ayaa inta badan habeenkii siraadan jiray, waxa uu lahaa qaybo lagu tunto ilaa waa bariga, iyadoo ay iskugu iman jireen dhalinyarada rag iyo dumar.

Dhawaan ayay ahayd markii wasaaradda arrimaha guddaha ay soo saartay amar gabi ahaanba lagu xayirayo in hudhaalkaasi shaqeeyo habeenkii

Wasiir Baa Yimi Oo Noqday Macno Samaynmaysee, Somaliland Haka Faa’idaysato Fursada Afaafka U Taagan

0

Qalinkii: Axmed Gobanimo

Somaliland isbaddal wanaagsan ayaa ka bilaabmay Xaga arrimaha dibedda oo wufuuda farabadan ee maalinkasta dalka yimaada waxay ceelalyo u yihiin aqoonsigii dalkani rubuc qarni iyo dheeraadka raacdaynayay. Hadaba waxaan talo kusoo jeedin lahaa maanta fursad muddo la sugayay ayaa albaabka Soo garaacdee aynnu ka wada faa’idaysano. Caalamku wuxuu rabaa inuu Somaliland aqoonsado, sidaas daraadeed Somaliland waa inay shuruuda ah horta na aqoonsada hordhigtaa,Waayo maanta danba laynaga leeyahay. Haddii kale wasiirkii difaacaa yimid oo noqday macno samaynmayso.

Waxana waajiba inaynu dhammaanteen gacmaha iswada qabsano oo arrimaha yaryar ee jira aynu soo afjarno.

Madaxwayne Muuse Biixina waxaan ku hambalyeynayaa turxaan-bixinta uu bilaabay, taas oo qurxinaysa inay Somaliland noqoto ummad halkan qaranimo u wada halgamaysa.

Xukuumadan maanta joogtana way nasiib badantahay waayo arrimo hore iyo kuwa dhawaan lagu howlgalayba waxay innoo soo jiideen in beeshii caalamku tartan kusoo gasho

Hadaba dhammaanteen waxaa innaga go’an in Somaliland la ictiraafo, taas oo muddo dheer innagu qaadatay imikana loo bahan yahay in cidda midida daabkeeda haysa ay Shurud adag hordhigto cidda ina danaynaysa, taas oo ah marka hore na aqoonsada haddii kale waxay noqon uun wasiirbaa yimid haddana noqday ama ciidamaanu idiin tababari iyo arrimo shacbiga soo dashaday.

Kuwaas oo markasta aannu ku maqalno war-saxaafadeedka madaxtooyadda, Waxaa laga wada hadlay xoojinta labada dal Amniga iyo isku socodka, Arday baanu idiin qaadi Iyo ciidamo ayaanu idiin tababari, dhammaan Kalmadahaasina runtii shacbigu wuu ka daalay.

Maanta kalmada aqoonsiga uun baannu hordhigaynaa cidda innoo timaada, waannan ku kalsoonahay madaxwayne Muuse Biixi oo qaranimada ku adag, laakiinse hadaan xukuumadda la garab istaagin, kaligood waxba wadi karimayaan.

Dhinaca kale markaynu wax cabirayno waxaynu eegnaa Muqdisho ayaa laga qayliyay, Somaliya dowlada makhsinka lagu ilaaliyo in aynnu waxka cabirno maaha waayo waxaynu isku jirnaa inta cirka iyo dhulku isu jiraan, soomaaliduna waxay tidhaa; Nin fadhigaaga arkaya looma sarakaco, wax innagaga xidhan garanmaayo ee danteenna aynnu wadano meel fiican baynu maraynaa, waxaynu noqonay dalka kaliya iyadoon ciddi usoo gurman tashaday, dowlad samaystay qaran dhan dhistay, aakhirkiina doorashooyin samaystay, taas oo dalka jaarku awoodi la’yihiin doorasho shacbigu coddeeyo oo kolba ciday rabaan doortaan iyo ummad isku tanaasulaysa.

Guntii iyo gabagabadii, halganka loogu jiro in Somaliland la aqoonsado dhammaanteen waa inaynu ka wada qaybqaadanaa oo danta gaarka meel iska dhignaa.

Illaahayba mahadleh

Qalinkii: Axmed Gobanimo

Wasiirka Warfaafinta Somaliland Oo La Kulmay Masuuliyiin Ka Tirsan Dawladda Ingiriiska Iyo Qodobada Ay Ka Wada Hadleen

0

Dawladda Ingiriiska Oo Ergay Gaar Ah U Magacowday Somaliland

Hargeysa(Hubaal)-Wasiirka Wasaarrada Warfaafinta, Dhaqanka iyo Wacyi-gelinta Somaliland Wasiirka warfaafinta Somaliland Cabdirahman Cabdillahi Farax oo booqasho ku jooga dalka Ingiriiska ayaa sheegay in uu kulamo la yeeshay Masuuliyiin ka tirsan Dawladda dalkaas, kuwaasoo uu ku jiro  Ergeyga cusub ee Dalka Uk  u qaabilsan S-land Mr Stuart Brown.

Ergayga gaarka ah ayaa waxa ay xaruntiisu noqon doontaa Magaalada Addisababa ee dalka Itoobiya.

Wasiirka ayaa sheegay inuu Magaalada London kula kulmay Hay’addo ka shaqeeya dhanka horumarinta Warbaahinta, kuwaasoo uu kala hadlay sidii ay uga caawin lahaayeen tababarada Saxaafadda Somaliland.

UK Oo Ku Biirtay Dawlado Doonaya Inay Saldhig Millatari Ka Furtaan Somaliland

0

Gavin Williamson oo toddobaadkii hore booqday ciidammada UK ee ku sugan Kenya, uu xaqiijiyey in ka bixitaanka Midowga Yurub uu Britain u ogolaanayo inay  beddelaan siyaasaddii Lixdamaadkii ee ay kaga baxeen dalalka

Wargeyska Daily Nation Oo Warbixin Ka Qoray Socdaalkii Uu Axadii Wasiirka Gaashaandhigga Ingiriisku Hargeysa Ku Yimi

Hargeysa(Hubaal)-Wargeyska Daily Nation ee ka soo baxa Kenya ayaa shalay oo salaasa ahayd qoray  in dawladda UK ay ku soo biirtay dalalka Imaaraadka carabta oo saldhig millatari ka sameysanaya Berbera iyo Ruushka oo naawilaya inuu saldhig ka sameysto Saylac.

Warkaasi oo Wakaallada Wararka Somaliland ka soo xigatay Daily Nation, ayaa lagu sheegay in Xoghayaha Gaashaan-dhiga UK, Gavin Williamson oo Madaxweyne Muuse Biixi kula kulmay Hargeysa ay ka wadahadleen sidii loo sii xoojin lahaa xidhiidhka labada dal.

Safaarrada Somaliland ku leedahay Nairobi may beenin, mana ay xaqiijin in UK doonayso inay saldhig millatari ka sameysato Somaliland.

Safiirka Somaliland u fadhiya Kenya, Baashe Cawil Cumar, ayaa sheegay in dalkiisu uu  ku faraxsan yahay booqashadii Xoghayaha Gaashaan-dhiga Ingiriiska, waxaanu tilmaamay in socdaalkaasi  sii xoojinayo  dedaalka ay Somaliland ku raadinayso Aqoonsi caalamiya.

Waxa kaloo uu danjire Baashe Cawil sheegay in socdaalkii Xoghaye Gavin Williamson uu tusmaynayo in bulshada caalamku ay garwaaqsatay muhiimada Somaliland.

Booqashada uu Xoghayaha Gaashaan-dhiga UK ku yimid Somaliland waxay ku soo beegantay toddobaad ka dib, markii uu iclaamiyey in Ingiriisku doonayo inay saldhigyo millatari ka sameystaan adduunka, marka ay ka baxaan Midowga Yurub dib, waxaanu Wargeyska Daily Nation ku warramay  in socdaalkan loo arkay inay suurtogal tahay in Xoghayuhu kala hadlay Somaliland sidii ay UK uga sameysan lahayd  saldhig millatari.

Warsiduhu wuxuu intaas ku daray in Gavin Williamson, oo toddobaadkii hore booqday ciidammada UK ee ku sugan Kenya, uu xaqiijiyey in ka bixitaanka Midowga Yurub uu UK  u ogolaanayo inay  beddelaan siyaasaddii Lixdamaadkii ee ay kaga baxeen dalalka.

Warka Daily Nation daabacday waxa lagu sheegay in saldhigii Millatari ee Imaaraadku ka hirgelinayey Magaalada Berbera ee Somaliland uu dhammaan doono bisha June ee sannadkan.

Madaxa Wakaaladda Wararka Somaliland ee SOLNA, Cumar Maxamed Faarax ayaa warbixintan soo turjumay