Guriga Blog Page 3

Badhasaabka Gobolka Togdheer Oo Lagu Weeraray Deegaanka Cali Saahir

0

Burco, (Hubaal) – Wararka ka imanaya gobolka Togdheer ayaa sheegaya in deegaanka Cali Saahid oo ka tirsan gobolka Togdheer lagu weeraray badhasaabka gobolka Togdheer Xamse Maxamed Cabdi. Badhasaabka Gobolka Togdheer ayaan ilaa iyo hadda la garayn sababta loo weeraray, hase yeeshee waxa ay wararku intaasi ku darayaan in rasaas badani ay ku dhacday gaadhiga uu saarnaa badhasaabku, isla markaana aanu wax ku noqo badhasaabku iyo masuuliyiinta kale ee la socday. Hadaba gudoomiyaha deegaanka Cali Saahid oo la socday xiligii weerarku ku dhacay isaga iyo gudoomiyaha gobolka Togdheer oo HCTV uu khadka telefoonka kula xidhiidhay ayaa waxa uu yidhi “Waxaa lagu weeraray saaka rasaas, anigu waan la socday gudoomiyaha, aniga iyo taliyaha qaybtuba, meel magaalada ah oo la yar samaynayo oo buuq yari ka taagnaa ayuu is yidhi gudoomiyuhu soo eeg iyo taliyaha qaybtu saaka. Waa meel ka isku yar hayo oo magaalada ka yara fog oo buuq yari ka taagnaa oo la deegaamaynayo.” Ayuu yidhi gudoomiyaha deegaanka Cali Saahid. Sidoo kale mar HCTV waydiiyey sababta ay maamul ahaan u diidan yihiin in dhulkaasi deegaan laga dhigo iyo khasaaraha soo gaadhay ayaa waxa uu ku jawaabay. “Waa dhul daaqsimeed sidaasi ayaanu u diidanahay in dhulkaasi la deegaameeyo, khasaaraha ayaa ah baabuurtii oo rasaasi nagaga dhacday oo aanu siganay.” Ayuu yidhi Gudoomiyaha deegaanka Cali Saahid.

Maamulka Shirkadda Omaar Si Kulal Uga Hadlay Hadal Ka Soo Yeedhay Odayaasha Nin Mar Labaad Afduub kula Kacay Baabuur Ay Shirkaddu Leedahay

0

“Micno Badan Ma Samayso Inta Aan TV Soo Fadhiisto Aan Idhaahdo Qof Baan Wax Ku Leeyay Laakiin Waxa Loo Bahan In Laf-Dhabarta Xaqiiqada Laga Hadlo” Masuuliyiinta Shirkadda

Hargeysa (Hubaal) Maamulka shirkadda caalamiga ah ee Omaar International Company, ayaa jawaab ka bixiyey hadalo ka dhan shirkadda Omaar oo kasoo yeedhay odayaal kasoo jeeda beesha niman khasaare u gaystay shirkaddaasi.

Maareeyaha shirkadda Omaar Maxamed Cali Muxumed Boqorre oo warbaahinta kula hadlay magaalada hargeysa, ayaa ka hadlay niman hore shirkadda khasaare ugu gaystay oo maxkamaduna xukun ku soo saartay kuwaasi oo dhawaan warbaahinta hadalo mariyey.

Maareeyuha shirkadda ayaa sheegay in dembi laga galay, isla markaana meel lagaga dhacay sumcada shirkadda Omaar oo ah shirkad ballaadhan oo ka shaqeysa geeska afrika

“Shirkadda Omaar International wax dembi ah oo ay ka gashay ma jirto, iyadaa dembi laga galay oo loo gaystay sumcad dilis, shirkaduna waa mid geeska Africa oo dhan ka shaqaysa maaha mid loo nisbeeyo beel. Odayaasha ku hadlaya magaca beesha ee yidhi beel baanu wax ku leenahay, dee inay beesha inay beesha kala hadlaan bay ahayd, laakiin dee inay shirkadda ku soo darsadaan oo ay dambi saaraan aanay cadayn karaynin, ma ahayn.”

Maareeyaha shirkadda ganacsiga ee Omaar waxa uu caddeeyay inaanay jirin cid ay shirkadaasi wax isku hayaan, isla markaana ay odayaasha ka hadlay warbaahintana ay gef ku ahayd inay hadalkooda meel ka soo galiyaan shirkadda.

“Shirkad ahaan wax ala wax aanu annagu ognahay oo dembi ah oo nimankaa ka qabno ma jirto, siday u hadleena maaha sidii odayaashu u hadli jireen, waxay ahayd haday odayaal la hadlayaan inay ciday la hadlayaan hortagaan, horfadhiistaan oo kala hadlaan laakiin shirkadda dembi aanay meelna ka soo galin inaya ku soo eedeeyaan ma ahayn.” Ayuu yidhi Maxamed Cali Muxumed Boqorre

Masuuliyiinta kale ee Maamulka shirkadda Omaar iyagoo ka hadlaya sifada nidaamka sharciyadeed baalmarsan ee ninkaasi dhacay hantida shirkadda ugu sheeganayo shirkadaasi ayaa hadalkooda waxa ka mid ahaa;

“Marka aynu ka hadlayno inuu qof cid hanta ku sheegto, hadmay laba qofi hanta isku yeeshaan? Waa inay marka hore labada qof ay kulmaan oo ay wax dhexmaraan dhakuu doono ha noqdee. Ninkaa shirkadda wax ku sheeganaya ee la leeyahay annagu TV-ga uun baanu ka aragnaye, shirkadda wax ma dhexmareen mise ma dhexmarin? Waa su’aasha u baahan inaan isdul taago. Waxa weeyaan Ninkaasi habayaraatee wax shirkadda dhexmaray ama ka dhexdhacay ama sabab ay wax isugu yimaadaan dhexmartay, ma jirto. Annagu waxaanu ku baraarugnay shirkad ahaan, gaadhi aanu leenahay oo daabulka gura ayuu ninkaasi magaalada berbera ka soo dhacay. Markii aanu ogaanay waanu ka daba tagnay, kaantarool oo dhan buu soo jiidhay, rasaas baa lagu furay oo taayirada ayaa laga banjariyey, wuxuu sameeyay intuu kaxeeyay buu xaafadiisa dhexdhigtay ina Mooge.

Waxa arrintaasi la socday hay’adihii amniga ku shaqada lahaa. Odayaashii uu soo jeeday ninkaasu iyo odayaal ka socday shirkadda ayaa kulmay, waxay shirkadu u caddaysay inaanu jirin wax uu ninkaasi u sheeganayo shirkadda amaba shirkaddu ka haysato, Waxaanay ka dalbadeen inay keenaan sharciyada uu ninkaasi ku dhacay  hantida shirkadda. Odayaashii ninkaasi waa ay ka garaabeen Waxaanay qaateen go’aan ah in ninkaasi waxba ku lahayn shirkadda, gaadhigiina loo soo celiyo. Waxa dhacday in la noo soo celiyo gaadhii oo burburay, muraayaduna jajabeen.

Intaasi arrin kuma joogine waxa dhacday maalin maalaha ka mid ah in mar labaad ninkii oo hubaysan oo koox budhcad ahna wata ay mar labaad gaadhi shirkaddu leedahay oo burco u socday ay dhexda u galeen dabadeedna afduubteen, inankii gaadhiga waday inta laga faramaroojiyey furihii ayaa toori lala dhacay. Arrikaasi maaha kiis madani ah ee waa kiis dembi oo budhcadnimo ah. Gaadhii halkaas baa lagala tallaabay, annagoo ixtiraamayna nidaamka iyo sharciga dalku leeyahay ayaa waxa aanu la xidhiidhnay hay’adaha amaanka, intii hawshu socotay gaadhigii waa lala fogaaday airport-ka ayaa lagala gudbay waddada burco ayuu dhuftay. Ciidamada RRU ayaa kadaba tegay waxay ku gaadheen Badar-wanaag habeenimadii, halkaas rasaas badan baa ka dhacday dhibaato badan baa ka dhacday, gaadhigii waa lala dagaalamay, markii dambe nimankii way ka yaaceen, saqbadhkii ayaa lana soo hadlay oo lana yidhi gaadhigii shidaal u soo dira, 1:00am habeenimo ayaanu meesha gaadhnay oo gaadhigii ka soo jiidnay annaga oo la socona ciidamada amaanka. Somalilan oo dhani way ka war haysay, waxgarad iyo cidkastaaba way ogtahay halkay xaaladaasi maraysay. Kiiskaasi annaga ayaa dhibanne ka ah, mar labaad ayaanu odayaashii Ciidagale u dirnay oo ku nidhi maxay xaq noogu leeyihiin dadkani? Waxa la noo soo celiyay inay wax shirkadda lagu leeyahay haba yaraatee aanu jirin.

Odayaasha adeeradeen ah ee media-ha ka hadlayay waxaan leeyahay, haddaad inankaaga daliil u hayso oo cadayn aad u hayso oo waxa aad ku garab taagan tahay uu xaq yahay, maxaa kuu diiday inaad hay’adaha sharciga ee kiiska gacanta ku haya maxaad u hor iman weyday, ninka se magaalada hargeysa ku dhuumalaysanaya ee shirkadda wax u sheeganaya hadday jirto muxuu u hor iman waayay sharciga oo uu wuxuu u sheeganayo u sheegi waayay. Micno badan ma samayso inaad inta TV soo fadhiisto aan idhaahdo qof baan wax ku leeyay laakiin waxa loo bahan in waxa laf-dhabarta xaqiiqada ah laga hadlo.”

Nuxurka Wareegto Ka soo Baxday Xafiiska Wasiirka Ganacsiga   Oo Sababi Karta Inay Berbera Ka Guraan Shirkado Caalami ahi

0

Nuxurka Wareegto Ka soo Baxday Xafiiska Wasiirka Ganacsiga   Oo Sababi Karta Inay Berbera Ka Guraan Shirkado Caalami ahi

Berbera (Hubaal)Wareegto ka soo baxday Xafiiska Wasiirka Wasaarada Horumarinta Ganacsiga,Wershadaha iyo Dalxiiska Somaliland Maxamed Xasan Sacad(Saajin)ayaa todobaadkii ugu daneeyay walaac weyn ku Abuurtay shan shirkadood oo caalami ah oo ka shaqeeya Dekeda Berbera kuwaasi oo ah shirkadaha wakiilka ka ah markiibta kontiirada qaada..

Wareegtadan ayaa wasiirka wasaarada ganacsiga iyo wershahadaha Jamhuuriyada Somaliland ku sheegay in ay dib u eegis ah dhimid Kusameyn doonaan khidmadii ay shirkadaha wakiilada maraakiibta koontenardu ka qaadan jireen calaa koonteenar ay ku sameeyen, khidmadii shipping lineku shaqayn jireen oo qaab xisaabeedkeedu ahaa qofkii ama ganacsadaha ay u soo qaadan koontinar 20fiit ah inay ka qaadan jireen $85 khidmad ah halka ka 40fiit ahna ka qaadan jireen $ 155 . waxaana wareegtadani dhigaysaa in iminka wixii ka danbeeya ganacsada koontinar loo soo qaado laga qaadi doono lacag celcelis ah $85. tusaale ganacsaha magaciisu ku qoran yihiin 100 koontiinar in laga qaado $85 oo kaliya Halka awal hore looga qaadi jiray calaa koontiirar lacag 85$doolar.

waxa jira oo kale in shirkada D.P.World ee maamusha Dekeda Berbera inay shirkadaha wakaliida ka ah markiibta ka qaado lacagta adeega dekedeed (Service Port ) oo celcelis ahaa noqonaysa calaa kontiinar $275.625 . tusaale kale r 100 koontiinar *275.625= $27,562.5

 Halkaana waxa ka muuqata is maandhaaf culays ku ah shirkadaha wakiilada ka ah markiibta koonteenarada Xambaara. hadaba sida aanu warka ku helnay waxa soo kiciyay ladhkan ka yimi wasaarada Ganacsiga Somaliland Ganacsato ka dalbaday shirkadaha wakiilada ka ah maraakiibta koonteenarada xambaara in ay share ama saami ka siiyaan adeega ay qaadaan ee koonteenarada,

Sidoo kale Wareegtadan Wasiirka Horumarinta Ganacsiga Iyo Warshaduhu soo saaray ma jirto meel kaliya oo bulshada loogu daneeyay oo ganacsatadana culays lagu saaray inay qiimo dhimis usameeyaan shacabka ama dawlada qiimo ujarto sida shirkadaha Maraakiibta Koonteenarada Xambaara qiimaha loogu jaray.

Gudida Ganacsatada ah ee Xukumada Ku Qancisay in Tacriifada shirkada Koonteenarada La dhimo kumay jirin cid ka socota shirkada Maraakiibta jooneerada Xambaara oo arinkani sigaara ukhuseeyay.

Dabcana illo Wareedyo Rasmiya oo warbaahintu ka heshay xafiisyada shipping lineka berbera ku yaala ayaa tibaaxay in Arinakni sababi karo muran horleh oo mushkilad ku abuura ganacsiga iyo hawl maalmeedka dekada berbera shanta shirkadood ee walaaca wayn lasoo dersay ayana kala ah

1. Pill

2. C .M.A / C.G,M

. 3. MS C

4. Parma

5.MAERES

waxayna sheegayaan in xafiisyadaa qaarkood isu diyaarinyaa in inta ka horaysa 21.8.2019 in la xidho oo xafiiyadan loo Raro wadamada Jabuuti iyo Eriteria waxaanay sidaa ku war galiyeen qaar ka mid ah shaqaloodi Iyo Macmiishooda Ganacsiga iyagoo u sabaynaya inaanay isku bixinaynin qaab xisabeedkan wasaaarada ganacsiga ,wershadaha iyo dalxiisku soo rogtay 

HALKAN KA DAAWO BARNAAMIJKA KORMEER KU SAABSAN KORMEER MASUULIYIINTA CAAFIMAADKU KU TAGEEN AWDAL IYO SALAL 

0

HALKAN KA DAAWO BARNAAMIJKA KORMEER KU SAABSAN KORMEER MASUULIYIINTA CAAFIMAADKU KU TAGEEN
AWDAL IYO SALAL

Wasiirka Waxbarashadda Somaliland oo Xilalkii u kala Wareejiyey Agaasime Waaxeedyo ka Tirsan Wasaaradda+Hadallo ay Masuuliyiintani Hore U Yidhaahdeen Oo ay Raalligelin Ka Bixiyeen

0

WASIIRKA WW&S OO XILALKII U KALA WAREEJIYEY AGAASIME WAAXEEDYO KA TIRSANAA WADAARADDA & KUWO CUSUB OO UU MAGACAABAY

Hargaysa, July-29-2019-(Hubaal)-Wasiirka wasaaradda waxbarshada iyo sayniska Md.Cismaan Jaamac Aadan oo uu wehelinayey agaasimaha guud ee WW&S Md.Axmed Abokor Maxamed ayaa maanta xilalkii u kala wareejiyey agaasime waaxeedyadii hore ee waaxaha Dugsiyada gaarka ah, cududda shaqaalaha (Human resource) iyo waaxda TVQA.

Munaasibadan oo lagu qabtay hoolka shirarka ee WW&S-ka ayaa sidoo kale waxa ka soo qaybgalay qaar ka mid ah, shaqaalaha waaxaha ee xarunta wasaaradda waxbarashada iyo sayniska JSL.

Xubnaha xilalka wareejiey ayaa sidoo kale raalli gelin ka bixiyey hadallo ay dhawaan saxaafadda mariyeen.
Haddaba Muuqaalka xil wareejinta iyo hadallada madasha laga jeediyey halkan ka daawo

Madaxweyne Biixi Oo Isku Shaandheyn Ku Sameeyay Xukuumaddiisa

0

Hargeysa (Hubaal) Madaxweynaha jamhuuriyadda Somaliland, Muuse Biixi Cabdi ayaa isku shaandhayn ku sameeyay xukuumadiisa, sida lagu sheegay war-saxaafadeed goordhaweyd kasoo baxay madaxtooyada, oo nuqul ka mid ah soo gaadhay Hubaal, kaasi oo u dhignaa sidan:

“WAREEGTO MADAXWEYNE 29/07/2019

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland, Mudane Muuse Biixi Cabdi waxa uu wareegto madaxweyne oo summadeedu tahay JSL/XM/XKQ/222/1-351/072019, uu Xilka qaadis iyo Magacaabid ku sameeyey xubno  ka mida xukuumadda.

 

Waxaanay u dhignayd Wareegtada Madaxweynuhu Sidan:-

Ujeeddo: Xil Ka-qaadis

Ku: Maxamed Daahir Axmed Furre;

Wasiir Ku-xigeenkii Wasaaradda Waxbarashada iyo Sayniska

Ku: Cismaan Sheekh Cabdi Sheekh Maxamed Kaahin;

Maareeyihii Hay’adda Waddooyinka

Ku: Cabdi Nuur Sugaal;

Guddoomiye Ku-xigeenkii Gobolka Awdal

Ku: Naasir Ayjeex Jaamac;

Agaasimihii Fulinta Komishanka Qaranka ee Xakamaynta AIDS-ka

Ku: Maxamed Abiib Yuusuf;

Agaasimihii Daaweynta iyo Daryeelka ee Komishanka Xakamaynta AIDS-ka

Mudanayaal,

Sida aad la socotaan, xilka qaranka ayey sunnihiisa tahay in uu meerto noqdo, oo loo igmado hadba ciddii hanan karta. Sidaa darteed, waxaan gartay in laga bilaabo taariikhda maanta aan idinka

qaado xilalka aad hayseen ee kor ku xusan:

 

Waxaan idiinka mahadcelinayaa muddadii aad hayseen xilalkaas Qaran.

UJEEDO : MAGACAABID

Markaan Arkay: Dastuurka Jamhuuriyadda Somaliland, Qodobka 90aad;

Markaan Arkay: Aqoontooda, Kartidooda iyo Waaya-aragnimadooda;

Markaan ku Qancay: In ay Hanan Karaan Masuuliyadda ka Dhalanaysa Xilalkan;

Markaan Sameeyey: La-tashi Ballaadhan;

Waxaan Go’aamiyey;

In laga bilaabo taariikhda maanta aan masuuliyiintan u magacaabo xilalkan:

  1. Axmed Xasan Nuur (Axmed Taajir) Wasiir Ku-xigeenka Wasaaradda Waxbarashada iyo Sayniska
  2. Axmed Yuusuf Maxamed Maareeyaha Hay’adda Waddooyinka Somaliland
  3. Cabdishakhuur Ismaaciil Muumin Aar Agaasimaha Fulinta Komishanka Xakamaynta AIDS-ka
  4. Maxamuud Ismaaciil Cilmi Agaasimaha Guud ee Hay’adda Duulista iyo Madaarada
  5. Xamse Suldaan Aadan Faarax Agaasimaha Guud ee Hay’adda Shaqaalaha Dawladda
  6. Cawaale Faarax Cilmi Badhasaab Ku-xigeenka Gobolka Awdal
  7. Diiriye Cabdi Jaamac Xubin ka tirsan Guddida Qandaraasyada Qaranka
  8. Sahra Maxamed Xuseen Agaasimaha Daaweynta iyo Daryeelka Komishanka Xakamaynta AIDS-ka

 

ALLAA MAHAD LEH

Muuse Biixi Cabdi

Madaxweynaha JSL.

“Labadaa Gaadhi Ceeb Bay Noo Horseedeen, Ma Fiicnayn Inay Qaataan, Waayo? Dadku Waxay Odhanayaanba Maxaa Waalay Odayaasha [Cirro & Faysal], Ma Iyagii Baa Dhaameel Noqday”

0

Masuul Ka Tirsan WADDANI Oo Aaminsan Inaanu Suurto-gal Ahayn Heshiis Guddoomiyahoodu Galay, Ceebna Ku Tilmaamay Baabuur Labada Guddoomiye Madaxweynaha Codsadeen Inuu u Iibiyo

 

“Ma Maqasheen sheekadii ahayd ‘Carabi Way Heshiisay, Oo Waxay Ku Heshiisay In Aanay Weligeed Heshiinin,’ Waxa Sidaas ka dhigan Arrinta Somaliland [Heshiiska Xisbiyada Iyo Xukuumaddu Ka Gaadheen Doorashada]”- Guddoomiyaha Guddiga Anshaxa ee Xisbiga Waddani, Cali Cantar

Hargeysa (Hubaal) – Siyaasiga Cali Cantar oo ah Guddoomiyaha Guddiga Anshaxa ee Xisbiga Mucaaradka ah ee WADDANI, ayaa dhaliilay Guddoomiyeyaasha Xisbiyada WADDANI iyo UCID oo Toddobaadkan gudihiisa uu laba Gaadhi u iibiyey Madaxweyne Biixi.

Guddoomiyeyaasha Xisbiyada WADDANI Cabdiraxmaan-Cirro iyo UCID Faysal Cali Waraabe ayaa Madal Shirkadda Dahabshiil ku soo bandhigtay gaadiid waxay ka muujiyeen inay u baahan yihiin gaadiid, waxaana markaa ka dib laba gaadhi u ballan-qaaday Madaxweyne Biixi.

Laakiin, Cali Cantar oo shalay la hadlayey Warbaahinta ayaa arrintaa ku macneeyay khalad  “Labadaa Gaadhi ceeb bay noo horseedeen, ma fiicnayn inay labadaa Gaadhi qaataan, Aniguna khalad baan u arkaa, Waayo? Dadka qaarna waxay odhanayaanba maxaa waalay odayaasha, ma iyagii baa dhaameel noqday (qaatay)..” ayuu yidhi.

Mr. Cantar wuxuu sheegay oo kale in aanay suurto-gal ahayn in doorashada Goleyaasha deegaanka iyo Wakiilladu ay qabsoomaan sannadkan Gudihiisa “Aniga Shaqsiyan waxay iila muuqataa in wax ka suurto-galayaa in aanay jirin, ma maqasheen Carabi way heshiisay oo maxay ku heshiisay, waxay ku heshiisay in aanay weligeed heshiinin, waa sidaasi oo kale arrinta Somaliland (Heshiiska Xisbiyada iyo Xukuumaddu ka gaadheen Doorashada).

Waxyaabaha ku xeeran ayaan ogolaanayn doorashada, waxyaabahaa waxa ka mid ah xeerkii doorashada lama samaynin, Saami-qaybsigii lama samaynin, diwaangelin lama samaynin, Dadkii kaadhadhkooda la hayey looma qaybin, waxaas oo dhami wakhti ayay doonayaan, Qofka Musharraxa ahina waa inuu isaguna helaa fursad uu Dadkiisa ugu sheego inuu Musharrax yahay, lama samayn Calaamadahoodii, markaa marka la leeyahay 12-ka December, 2019 ayay doorashadu dhacaysaa, waa arrin wax alaale iyo wax ka jiraa aanu jirin..” ayuu yidhi, waxaanu intaa ku daray in Xubnaha Komiishanka oo Xisbiyada iyo Madaxweynuhu ku heshiiyeen in laga dhigo 9 aanay suurto-gal ahayn oo ay 7 ahaanayaan “Ma jirayaan laba xubnood oo Komiishanka lagu darayaa inta Madaxweyne Muuse joogo, waayo? Xildhibaannada wuxuu leeyahay 60, markaa markay Madaxweynaha iyo Xukuumaddiisu lixdan Xildhibaan leeyihiin way laalayaan labada xubnood, dabadeedna 7 baa xubnood ayuun buu Komiishanku ahaanayaa, wax aanu faa’idnayna ma jiraan.” Ayuu yidhi

Ururka Qareennada Somaliland Oo Soo Bandhigay Gefafka Sharci Ee Ay Xukuumaddu Kula Kacday Xildhibaannada Ka Tirsan Golaha Deegaanka Gabiley Ee Xabsiga Loo Taxaabay

0

 Hargeysa (Hubaal) – War Saxafadeed kasoo Baxay Ururka Qareenada Somaliland ee SOLLA ayaa si kulul u cambaareeyey xildhibaannada ka tirsan golaha deegaanka Gabiley ee xabsiga ku jira. Warsaxaafadeedkan uu uu  ku sexeexan yahay gudoomiyaha ururkaasi oo nuqul kamid ahi soo gaadhay  HUBAAL waxa uu u dhignaa sidan:

   Ujeedo. War saxaafadeed Cambarayn Xadhiga Xildhibanada

Waxay cambaaraynayan Xadhiga qayra sharciga ah e lagu xidhay lixda xildhiban e degmada Gabiley xadhigan xildhibaanadu waa xadhig qayra sharci ah oo ku xad-gudub ku ah dastuurka qaranka JSL.  Xadhigan xildhibaanadu waa xadhig aan loo marin nidaam xeered iyo mid caddaladeedtoona waxaana jira gaf sharci oo xad-gudubku ku ah dasturka iyo xeerarka kale e Somaliland ba waxaana la khalday nidaamkii xadhiga e dastuurka qaranku tilmaamay waana sidan hoos ku qoran khaladaadka sharci e ay xukumada gashay e xad-gudubka ku ah dasturka qarankan lagu dhisay

  • Xadhiga xildhibaanada looma marin nidaamkii sharcigu tilaamayey waxaanu xadhigoodu xad-gudub ku yahay Qod.24 xubintiisa 3 aad oo xildhibanada golaha degaanka siinaysa xasaanad sharci ah waxaanu xubinta qodobkani mabnuucaysa in la xidho xildhibaanada golaha degaanka haddii aan ogolaansho laga haysan golaha ay ka tirsanyihiin, waxaana la xidhay iyada oo aan wax ogolaansho ah laga haysan golaha degaanka Gabiley waana xad-gudub dastuuri ah , waxa kale oo sharci ahaan xildhibaanka la xidhi kara marka lagu qabto isaga oo fal danbi ah oo ka badan saddex sanno faraha kula jira taasina may dhicin oo ma jirto waxaana loo qabtay hab ka baxsan nidaamka sharciga ah kana soo hor jeeda mabaadii’da dastuuriga ah e dalka.
  • Xadhiga xildhibaanada wax ogolaansho sharci ah looma haysan ogolaanshahaasi oo ah in marka hore la eedeeyo loona gudbiyo Xafiiska xeer-ilaalinta Gobolka Gabiley ka dibna haddii xeer-ilaaliyuhu ku qanco ay xafiiska xeer-ilaalintu ka dalbada golaha degaanka gabiley in xildhibaanadan Xasaanada laga qaado sidaana uu golaha fadhi kaga dalbado oo ka dib fadhiga golaha haddii laga ogolaado oo ay goluhu Xasaanada kaga qaadan fadhi aan caadi ahayn waxa uu xeer –ilaaliyuhu ka dalbanaya waaran sharci ah si wafaqsan Qod.40 XHC
  • Maxkamada Gobolka Gabiley waxaana lagu qabanlahaa waarankaasi Maxkamadii haddii ay ka ogolaato dalabka Xafiiska xeer-ilaalinta marka nidaamkan la dhamaystiro ayaa la xidhi kara xildhibanada golaha degaanka kaliya Xadhig kasta oo xildhibaan loo gaysto oo aan loo marin nidaamkan sare ku xusani waa xaaran waana qayra dastuuri waxaanay xukumadu ku xad-gudubtay oo jabisay Qodobka dastuurka e .25 xubintiisa kowaad oo mabnuucaysa in aan qofna xoriyada laga qaadi karin lana xidhi karin ilaa loo maro hab-sharciga waafaqsan waxaanu qodobkan xubintiisa kowaad u dhigantahay sidan” Qofna xorriyaddiisa loogama qaadi karo si aan xeerka waafaqsanayn” .  xadhigan xildhibaanadana looma marin nidaamkii sharcigu tilmaamay e ku xusan Qod.24 xubintiisa 2aad e xerN0 23/2002 waana gaf sharci iyo ku xad-gudub dastuur , sidoo kale isla Qodobkan 25 e dasturka qaranka JSL xubintiisa 2 labaad wuxu Mabnuucaya in qof la xidho iyada oo aan loo haysan waaran sharci ah oo ka soo baxay garsoore awood sharci u leh waxaanay xubinta qodobkani u qorantahay sidan “  Ma bannaana in qofna la qabto, la baadho ama la xayiro, haddii uusan markaa dembi faraha kula jirin, ama aanu amar qabasho oo sababaysan ku soo saarin Garsoore awood u lihi.”  Xadhiga xildhibaanadan looma marin nidaamka uu tilmaamayo Qodobkan dastuuriga ahi waxaana lagu xidhay bilaa waaran sharci oo ma jiro waaran sharci oo u fasaxaya booliska inay qabtan xildhibaanada awood sharci oo ay ku qabtaana may  jirin qabashada  bilaa waranka  ah iyo bilaa ogolaansho golaha degaanka ahi ee ay  ku qabteen boolisku xildhibanadana waxay xad-gudub ku tahay qodobkan 25 e dasturka qaranka JSL
  • Xildhibaanada waxa loo diiday markii la xidhay inay la kulmaan qareenadooda iyo ehelkoodaba diidmadaasi waxa diiday oo qareenadii iyo ehelkiiba u diiday inay arkan Taliyaha laanta danbi baadhista booliska oo aan habayaraatee ogolayn in la arko una diiday qareen iyo ehelba diidmadaasina waa mid qayra dastuuri ah waxaana ka dhalanaya danbi ciqaab ah xukumada Somaliland baana dastuurku ku waajibiyey inay talaabo ka qaado cid kasta oo diida xaq dastuuri ah oo qodob dastuur ahi jideeyey waxaana dastuurku siinaya qof kasta oo la xidho ama xoriyada laga qaado wuxu xaq u leeyahay inuu si deg deg ah ula kulmo qareenkiisa iyo ehelkiisaba waxaana suurta galinaya oo deg deg ula kulansiinaya booliska soo xidhay muwaadinka xoriyada la qaaday waana waajib dastuuri ah sida ku cad Qod. 27 e dasturka qaranka JSL xubintiisa kowaad oo u dhigan sidan “ Qofka xorriyadda laga qaaday waxa uu xaq u leeyahay in uu la kulmo sida ugu dhaqsaha badan qareenkiisa, qaraabadiisa ama ciddi kale ee uu codsado” waana gaf dastuuri ah oo ay booliska iyo xukumaduba ku xad-guduben oo qodobkan dastuurka waxa ka xoog badan oo sharci ah amarada khaldan e ay bixinayan masuuliyiinta xukumada iyo taliyeyaasha boolisku sharciguna waa mid ku qoran uun buugaagta oo aan masuuliyiinta xukumada qaban, sababtoo ah sida uu tilmaamayo Qod. 27 xubintiisa 9 aad oo u dhigan sidan “ Ciqaabta lagu mutaysan karo jebinta faqradaha 1aad ilaa 7aad ee qodobkan xeer ayaa caddaynaya’”  sidoo kale isla Qod. 25 xubintiisa 3 oo u dhigan sidan

“  Dawladda ayaa muwaadiniinta u dammaanad qaadaysa xuquuqda iyo xorriyadaha. Xeer ayaa qeexaya ciqaabta ka dhalan karta ku xad gudubkooda”  labadan qodob e dasturka ahi waxay waajib sharci kaga dhigayan xukumada in cid kasta oo ku xad-gudubta xuquuqaha dastuuriga ah e la xidhiidha xadhiga iyo xoriyaadka muwaadiniinta talaabo sharci laga qaado ciqaab danbina uu mutaysanayo sarkaal ama masuul kasta oo ku xad-gudba xuquuqaha dastuuriga ah e aan kor ku soo sheegnay waxaaana dhacda in maalin kasta la jabiyo laguna xad-gudbo qodobada dasturka e ka hadlaya xaqa xadhiga iyo xoriyaadka muwadiniinta waana Qod.24,25,26,27 e dasturka dhamaantood qodobadan waa la jabiya dhaqan kasta ama ficil kasta oo ay xukumadu qaadaysana waxay ka so hor jeedan qodobadan waana mid caado iyo dhaqan ah

  • Maxkamada la hor-geeyey e xadhiga xildhibaanada awood sharci oo lagu horgeeyo oo ay ku rumaan garayn karto ma leh , xadhiga 7 da cisho e ay rumaan garaysayna waa mid qayra sharci ah awoodna uma laha waana Maxkamad aan sharciga baalmartay oo wax aanay awood sharci u lahayn xalaalaysay 7 cisho e ay rumaan garaysayna waa qayra dastuuri sababtoo ah sida uu tilmaamayo xeerka Ismaamulka Gobolada iyo degmooyinku Xadhiga xildhibaanada waxa awood sharci u leh Maxkamada ku taala degmada laga doorto ama gobolka ay xildhibanada ka yihiin Maxkamada ku taala xildhibanadani waxay ka tirsanyihiin Golaha degaanka Gobolka Gabiley waxaana xalaalayntooda la hor-gaynaya Maxkamada Gobolka Gabiley waxaana jidaynaya Qod.26 oo sheegaya in Maxkamada ku taala degmada laga soo doortay la hor-gaynayo xildhibanada golaha deganka sidoo kale waxa tilmaamaya awooda Maxkamada qaadaysa dacwada Qod.5 e xerka habka Ciqaabta xerN0 Law No. 84 of 12 December 1972  waana qayra dastuuri in ay Maxkamada Gobolka Maroodi jeex rumaan garayso Xadhiga xildhibanadan waayo Maxkamadii awooda u lahayd maaha sidoo kale horgaynta la hor-geeyey Xadhiga Xildhibaanada waxay xad-gudubku tahay Qod. 7 aad e XerN0 .24/2003 Maxkamada gobolka Maroodi jeexna waxay xalaalaysay Xadhig xaraan ah oo gaf ku ah dastuurka qarankan JSL

Xalaalaynta Xadhiga Xildhibaanada e Maxkamada Gobolka Hargaysi waa xad-gudub dastuuri ah  sababta oo ah waxa la hor-geeyey xadhiga aanay awood u lahayn , waxa kale oo ay rumaan garaysay xadhig qayra sharci ah oo gaf sharci ku ah Qod, 24 xubintiisa 3 aad e XerN0 23/2002  oo u dhigan sidan “  Xubinta Golaha lama qaban karo haddii aan oggolaansho laga haysan Golaha

           ama aanu fal dambiyeed faraha kula jirin”  waxa kale oo ay ku gaftay Maxkamada gobolku Qod.25 e dasturka qaranka JSL xubintiisa 2aad oo waxay rumaan garaysay xadhig qayra sharci ah oo aan loo haysan amar ogolaansho sharci ah oo ka so baxay garsoore awood u leh oo aan loo marin nidaamkii xeerku baneeyey kana soo horjeeda Qod,25 xubintiisa 1aad e dasturka qaranka JSL waxaanay Maxkamada gobolka Maroodi jeex ku gaftay Qod 97 xubintiisa 2aad  oo u dhigan sidan “Waaxda Garsoorku waxay hawlaheeda u fulinaysaa si Dastuurka waafaqsan, iyada oo ka madax-bannaan waaxyaha kale ee Qaranka”  ficilkan ay Maxkamadu samaysayna waa mid ka soo horjeeda qodobkan dastuuriga ah  waayo waxa waajib sharci ku ah Maxkamada inay shaqadeeda u gudato si waafaqsan dastuurka islamarkana ka madax banaan awooda waaxyaha kale e qaranka waxaana muuqata inaanay Maxkamadu wax sharci ah eegin oo aanay ixtrimaamin dastuurka qaranka, islamarkaana aanay muujin madaxbanaanidii dasturku siiyey , waxa kale oo ay Maxkamada Gobolka Maroodi jeex ku gaftay Qod,21 e dasturka qaranka JSL oo waajib sharci kaga dhigaya Maxkamada in ay ilaaliso fuliso una fasirto si waafaqsan bayaanada Caalamiga ah  waana xuquuqaha dastuuriga ah e ku xusan Qod.25.26.27.28.29.30.31.32 e dasturka qarankan JSL .

 

Ugu danbayntii urur ahaan waxaanu aad uga walaacsanahay ku dhaqanka dastuurka iyo xeerarka wadanka oo maraya meel aad u liidata islamarkana ka sii daraya maalinba maalinta ka danbaysay taasina waxay sii xoogaysay in tacadiyada loo gaysto muwadiniintu uu batay maalin walbana ay si joogta ah ay hayadaha booliska, Xeer-ilaalinta, Maxkamaduhu ugu tuntaan xuquuqda dastuuriga ah e Muwadiniinta reer –Somaliland , waxaa meesha ka baxay ku dhaqankii dasturka qaranka JSL oo aan habayaraatee wax ixtraam ah la siinin laguna shaqayn waxa sharci ah, dasturkii dalkuna noqday amarada ay bixiyaan masuuliyiinta xukumada iyo taliyeyaasha boolisku waana arin cad oo xaqiiqo ah oo taala manta dalka waxana tusaale ugu filan bulshada reer-Somaliland habkii loo xidhay Xildhiban dhakool  iyo habkan loo xidhay lixdan xildhibaan e reer Gabiley e la garab maray nidaamka xadhiga e u jideeyey dasturku e ku xusan Qod. 25.26.27.28.29, 21, dasturka qaranka JSL oo aan wax macno leh ahayn halka amarada Madaxda booliska iyo masuuliyiinta xukumaduna ay yihiin kuwa ugu xooga badan e la fuliyo taasi oo ah mid ka baxsan hanaanka suuban e dowladnimo islamarkana xad-gudub ku ah xuquuqda aadamaha waayo xuquuqda muwaadiniinta waxa ilaaliya dasturka qaranka JSL gaar ahaan Qod, 21,24,25,26,27,28,29,30,32 e dhamaana qodobadan xukumada way ka saartay meesha oo maba shaqeeyan lagumana dhaqmo taasi macnaheedu waxa weeyi in aanay dowlada Somaliland ogolayn xuquuqda caalamiga ah iyo xaqa xadhiga iyo xoriyadka e muwaadiniinta  dasturku u dammaanad qaaday oo ay ka soo horjeedo xuquuqaha caalamiga ah

Waxaanan baaq u diraynaa Madaxwaynaha qaranka JSL , Goleyaasha sharci dajinta, Guddoomiyaha Maxkamada sare

  1. in sharciga lagu dhaqmo oo shaqada qaranka lo ohayo lagu dabaqo dasturka qarankan JSL
  2. in la ixtiraamo xuquuqaha xadhiga iyo xoriyadaha la xidhiidha loona fasiro si waafaqsan baaqyada caalamiga ah e dunida
  3. in talaabo sharci laga qaado cidkasta oo ku xad-gudubta dasturka qarankan JSL oo ah ka ugu sareeya dalka
  4. in la joojiyo fullinta amarada taliyeyaasha booliska iyo xukuumada e qayra dastuuriga ah kuwaasi oo aad moodo inay halkii dasturka galay oo aan dastur shaqayn balse ay amaradan qayra dasturiga ahi ay waqti xaadirkan dastuurkii dalkan noqdeen
  5. Waa in si deg deg ah xildhibanada xoriyadooda loogu celiyo madaama aan loo qaban hab sharciga waafaqsan xadhigooduna xad-gudub ku yahay Qod.25 xubintiisa 1aad iyo 2aad iyo qod,27 xubintiisa I aad iyo 2aad e dasturka qaranka JSL iyo Qod,24 xubintiisa 3aad e XerN0 23/2002 kuwan oo dhamantood lagu xad-gudbay
  6. Waxaanu u soo jeedinaynaa Goleyaasha sharci dajinta inay la xisaabtaman xukumada oo ay kula xisaabtaman ku xad-gudubka dasturka iyo gafafka dhaqanka noqday e ka dhanka ah xuquuqal aadamaha e loo gaysto muwaadiniinta xoriyada laga qaado kuwaasi oo an helin gabi ahaanba xuquuqdii dastuuriga ahayd e u dhalanaysay marka la xidho ama xoriyada laga qaado oo qaab ka baxsan nidaamka dastuuriga ah loo qabto, waana in talaabo sharci laga qaado cidkasta oo ku xad-gudubta dasturkan qaranka JSL waayo ku xad-gudubka dasturku waxa ka dhalanaya danbi ciqaabed

ALLah   Mohad   Leh

Mohamed Mohamoud Hashi ———————————————-

Guddoomiyaha Ururka Qarenada Somaliland e SOLLA

 

 

 

 

Wasiirkii hore ee Maalliyada oo Ka Hadlay Soo Dhaweeyey Heshiiskii Xukuumadda Iyo Xisbiyada, Kana Difaacay Wasiir Maxamed Kaahin Eedo Loo Soo Jeediyey

0

“Dal Kastaa Markuu Doonayo In isbadal fiican uu gaadho waxaa muhiim ah in isbadalkaasi uu ka yimaado koboca maskaxda iyo fikirka dadka lagu samaynayo…. waxaanu rabnaa in waxbarashada Jaamacadaha dalka lagu bartaa ay noqoto mid u adeegaysa..” – Qorshe Dib U Habayneed Oo Uu Md. Yuusuf M. Cabdi Sheegay In Lagu Samaynayo Tacliinta Sare ee Dalka

“Arrinta [Xaallada Sanaag]  Muddo Ayay Soo Taagnayd Waxaana Ay Tahay Sidii Madaxweynuhu Sheegayba In Lagu Dhameeyo Wada Hadal”.

***************

“Ka Daaya Ayaannu Leennahay Dadka Sallaan Siyaasadeed Oo Loo Koro Ka Dhiganaya Wadajirka Shacbiga Somaliland  Iyo Dhiigooda La Daadiyo,   Dadkani [Reer Sanaag]  Waa Dad Walaalo Ah  Oo Meel Aan Kala Tagayne”

Wasiirka Hore Ee Wasaaradda Horumarinta Maalliyada Md. Yuusuf M. Cabdi

 

 

Hargeysa (Hubaal)- Wasiirkii hore ee wasaaradda horumarinta maalliyada  haatanna xubin ka ah guddida sare ee tacliinta Jamhuuriyadda Somaliland Md. Yuusuf Maxamed Cabdi ayaa si kal iyo laab ah u soo dhaweeyey heshiiskii saddex geesoodka ahaa ee Sabtidii toddobaadkan ay magaallada hargeysa ku kala saxeexdeen xukuumadda Somaliland iyo labada xisbi qaran ee UICD iyo WADDANi.

Md. Yuusuf Maxamed Cabdi Raage, wasiirkii hore ee wasaaradda maalliyadu  waxaa uu guul ku tilmaamay in xal laga gaadho khilaafkii beryahanba ka aloosnaa qabsoomida doorashooyinka golayaasha wakiillada iyo deegaanku

Aqoonyahan Siyaasi Ex-wasiirkii maaliyada yuusuf Mohamed Abdi ayaa si wadaniyad iyo xilkasnimo ku dheehantay  uga faalooday dhamaan qadiyadaha waqtigan ka taagan wadanka, Sida heshiiska xisbiyada ee arimaha doorashooyinka, arinta Caare, beelaha walaalaha ee xurguftu dhextaal iyo waxbarashada somalilandba

Wasiir Yuusuf oo xogwarran arrimahaas iyo kuwo kaleba ku saabsan magaallada Hargeysa ku siiyey Telefishanka Universal  waxaa uu yidhi  “waxaan aaminsananhay in [heshiiskaasi uu yahay ] guul u soo hoyatay Somalialnd, waayo Jamhuuriyadda Somaliland waa dal dimuqraadi ah , cid kasta oo xilka qabanaysaana doorasho ayay ku timaadaa, taasoo si nabad iyo xor ah laysugu bedeli jiray”. Sidaasi ayuu yidhi wasiir Yuusuf, waxaana uu intaas ku ladhay “marka laga heshiiyo arrimaha siyaasadda waxaa furfurmaya arrimaha bulshada iyo arrimaha dhaqaallaha, markaa waxaan aaminsannahay oo aanu mahad naq gaar ah siinaynaa saddexda guddoomiye ee saddexda xisbi qaran, guddoomiyaha xisbiga KULMIYE ahna madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland Md. Muuse Biixi Cabdi, Guddoomiyaha xisbiga WADDANI Cabdiraxmaan Cirro iyo guddoomiyaha xisbiga UCID Eng. Faysal Cali Waraabe  oo isagu muddooyinkii dembe xoog uga shaqaynayay  sidii ay axsaabtu  isugu soo dhawaan lahayd.  Isagoo guddoomiyaha xisbiga UCID runtii ku suntan nabadda  Jamhuuriyadda Somaliland.” Ayuu yidhi Wasiirkii hore ee maalliyadu.

Mar wax laga weydiiyey xaallada beryahan uu gobolka Sanaag qaybo ka tirsani u ku jiro iyo iska hor imaadkii dhawaan ciidammada qaranka Somaliland iyo u dhexeeyey jabhadda uu horkaco sarkaalka ka goostay ciidammada qaranku, waxaa uu yidhi Md. Yuusuf

“Arrintaasi muddo ayay soo taagnayd waxaana ay tahay sidii madaxweynuhu sheegayba in lagu dhameeyo wada hadal, odayaal waaweyn iyo wax garad kaleba way galeen. [waxaanan leeyahay] dhalinyaradaas reer Somaliland [jabhadda] wadankani waa wadankii ay u soo halgameen, ee ay ciidanka u ahaayeen midnimadiisa iyo wada jirkiisana ay ka shaqaynayeen, markaa waxaa muhim ah in dhalinyaradaasi ay dawladdooda iyo odayaashooda aqbalaan, wixii tabasho ah ee ay qabaanna wada hadal lagu soo afjaro, taas badalkeedana laga daayo siyaasiinta arrinta siyaasadaynaya, lagana joojiyo dadka sallaan siyaasadeed oo  loo koro ka dhiganaya wadajirka shacbiga Somaliland  iyo dhiigooda la daadiyo, ka daaya ayaannanu leennahay oo allaha idin abuuray ka cabsada, dadkani waa dad walaalo ah  oo meel aan kala tagayne”. Ayuu yidhi wasiirka hore ee wasaaradda horumarinta maalliyada.

wasiir Yuusuf Maxamed Cabdi Raage, waxaa uu eedaymo ka difaacay  wasiirka arrimaha gudaha Somaliland Maxamed KAahin Axmed

“WAsiirka arrimaha gudaha Somaliland Maxamed Kaahin Axmed Waa qof ku suntan wadankan halgankiisii, dhiigiisa iyo naftiisana u soo huray waana qof waayo arag u ah halkii dalkan laga soo bilaabay  iyo meesha manta uu joogo, shaqada wasaaradda arrimaha gudahana waa qofkii ugu habboonaa 28kaas sannadood ee Somaliland jirtay.

Labada qoddob ee ay wasaaradda arrimaha guduhu ka shaqayso oo ah arrimaha dawladaha hoose iyo arrimaha nabadgelyada  waa nin waayo arag u ah”.

Gebogabadii Md. Yuusuf Maxamed Cabdi waxaa uu ka warramay dib u habayn lagu sameeyey waxbarashada sare ee dalka iyo arrimo ay muddooyinkii u dembeysay ku hawlanaayeen guddida tacliinta sare ee dalka oo uu xubin ka yahay haatan

“waayadii u dembeysay guddida sare ee tacliintu waxa ku mashquulsanayd in dib u habayn lagu sameeyo waxbarashada sare ee dalka iyo xeerkii waxbarashada sare ee qaranka iyo siyaasadda waxbarashada sare ee qorshaha santa sanno ee soo socda. Arimahaas baanu ku hawlnnahay. Waxaana aynu ognahay in dal kastaaa marka uu doonayo in uu horumar sameeyo  iyo in isbadal fiican uu gaadhaa waxaa muhiim ah in isbadalkaasi uu ka yimaado dhanka waxbarashada iyo koboca maskaxda iyo fikirka dadka lagu samaynayo, haddii alle idmana waxaanu rabnaa in waxbarashada sare ee   Jaamacadaha dalka lagu bartaa inay noqdaan kuwo u adeegaya baahiyaha dadka reer Somaliland”. Sidaas ayuu yidhi Wasiirkii hore ee maaliyadu.

 

Faragelintii Labaad Ee Beesha Caalamku Somaliland ku Samayso

0

Bishii Ogost ee sannadkii 2009-kii ayuu bilaabay khilaafkii doorashadu inay dhacdo. Wakhtigani wuxuu ahaa dhammaadkii muddo kordhintii xukuumaddii Daahir Riyaale. Khilaakani wuxuu dhashay  markii ay guddiga doorashooyinku ku dhawaaqeen in aanay doorashu Madaxtooyadu wakhtigeedii ku dhacayn. Wakhtigii hore loogu muddeeyey inay dhacdo doorashadu waxa ay ahayd 27-ka Sebtember 2009-kii. Doodda murankaasi oo dheerayd awgeed yaanan idinku daaline waxa jiray ergooyin badan oo kala duwanaa oo qaarkood is-xilqaameen si ay xaalada u dejyaan, balse dhammaan dedaaladaasi way dhicisoobeen, markii ay xukuumada iyo xisbiyada mucaaradku ka horyimaadeen.

Beesha Caalamka Yaa U Yeedhay?

Xisbiga KULMIYE ayuu ahaa kii ku dhawaaqay inay beesha caalamku soo kala dhexgasho iyaga iyo xukuumada Somaliland. Waana baaqii keenay faragelintii ugu horaysay ee shisheeye Somaliland ku sameeyo. Waa Sunne khaldan oo xisbiga KULMIY jideeyey, balse aanay ka baydhin xisbiga WADDANI oo dhinacooda kaga ka daba maray. Iyadoo hadalkaasi laga shidaal qaadanayo ayey markiiba ka jawaabtay xukuumada Itoobiya oo iyada werwer gaar ahi ka haystay Somaliland oo ku xidhan dhinaca amaankeeda xudduuda ay Itoobiya la wadaagto Somaliland oo muddo dheer nabad ahaa. Xukuumadda Itoobiya waxay soo dirtay wefti iyo wefti kale oo ka socda midowga yurub.

Bulshadii isu-xilqaantay Ergada

Muwaadiniin tiradoodu gaadhayso 100 xubnood ayaa isu xilqaamay inay dhexdhexaadiyaan xukuumada iyo xisbiyada mucaaradka, ayaa shirar wadatashi ah u qabtay ururada Saxaafadda oo ay kala hogaaminayaan C/laahi Maxamed Daahir (Cukuse)  oo ka tirsanaa wargayska SAXANSAXO, Yuusuf Cabdi Gaboobe (Haatuf), Xasan Siciid (Jamhuuriya). Dedaalkii ay ku jireen xubnahan is-xilqaamay waxa xagaal daaciyey xukumadii Riyaale iyo xisbiyadii mucaaradka ahaa, waxa ay markii dambe qaateen lixdii qodob ee beesha caalamku ku dhexdhexaadisay. Waxa ayna qaateen go’aankii ay soo jeediyeen shisheeyuhu. Iyadoo arrintaasi halkaasi taagan tahay ayuu C/laahi Maxamed Daahir (Cukuse) soo bandhigay maqaal kooban, balse nuxur ahaan macno weyn xambaarsan. Maqaalkan wuxuu ku soo qoray wargayska Jamhuuriya 24-kii Sebtember 2009-kii.  Kaasoo ciwaan looga dhigay” waxaan ka tacsidaynayaa inta u diir naxaysa iyo muwaadiniintaba Diimuqraadiyadda Galbatay.”Dhinaca kale waxaan mar kale ka tacsiyadaynayaa diidmadii ay hogaamiyayaasha siyaasadeed ee dalku sida cad u diideen ergooyinkii tirada badnaa ee muwaadiniintii iyo waxgaradkii ummadda ahaa. maqaalkani wuxuu ugu dambayntii cannaan dusha kaga tuuray siday xisbiyadu uga door bideen ergaddii dalka kuwa shisheeye, oo ay qaateen 6-dii qodob ee waraaqdda ku xardhanaa.

Ergadii Dawladda Itoobiya ee Dhexdhexaadinta

Markii uu khilaafkii u dhexeeyey xukuumaddii Daahir Riyaale iyo xisbiyada mucaardku meel sare marayo ayuu dalka yimid wefti ka socda dawladda Itoobiya oo uu hogaaminayo wasiirul dawladihii arrimaha dibadda ee la odhan jiray Takadhe Alemo. Weftigii Itoobiya wuxuu kullano kala duwan la yeeshay xisbiyada Somaliland iyo Baarlamaanka. Markii ay joogeen muddo 7 cisho ah ee ay u kala dab-qaadayeen labadii dhinac ayey dib ugu laabteen dalkoodii iyagoon wax hadal siinin saxaafadda Somaliland. Laakiin xisbiyada mucaaradka ayaa si weyn uga horyimid habkii dhexdhexaadinta ee ay wadeen dawlada Itoobiya. Waxa ay sheegeen inuu weftiga Itoobiya soo jeediyey laba arrimood oo kala ahaa:

  1. In doorashada lagu galo diiwaangelinta codbixiyayaasha, oo SERVERKA laga sii shaqeeyo
  2. In mudadaasina ku sime ahaan xilka M/weynenimo u sii hayo Riyaale.

Xisbiyada mucaaradka ayaa labadaasi qodob u arkay inay taageerayaan xukuumadda Riyaale, markiibana way ku gacansaydheen. Dhinaca xisbiyada mucaaradka ayaa u soo jeediyey weftiga Itoobiya in marka la gaadho 27-ka Sebtember 2009-ka dalka loo dhiso dawlad dhexdhexaad ah oo doorasho dalka ka qabata, oo aanay ku jirin 6-da xubnood ee musharaxiinta u ah 3-da xisbi.

6-dii Qodob ee Beesha Caalamku Soo Saartay

Markii ay xukuumadii Riyaale iyo xisbiyaddii Mucaaradku diideen ergadii muwaadiniinta ahayd ee u guntaday xal u raadinta khilaafka ka dhex-aloosnaa xukuumada iyo xisbiyadda mucaaradka, ayey mar keliya aqbaleen 6 qodob oo shisheeye soo saaray, waa ta keentay inay noqoto markii ugu horaysay ee shisheeye wax inoo yeedhiyo sida ka taagan Soomaaliya 24 sannadood ee aynu soo dhaafnay.

Lixdii qodob waxay kala ahaayeen:

  • In doorashooyinka lagu galo diiwaangelin
  • In SERVER-ka la saxo oo khubaro caalamiya loo xil saaro, oo ay khuburadaasi caddeeyaan mudada ay hawshaasi laga sugayey ku diyaariyaan.
  • In mudadaasi SERVER-ka ku fulin karo hawshaasi kala saarista khaladaadka codadka ku jiray inay caddaato
  • In tallaabooyinka farsamo ee ay khubaradaasi ku sargooyaan qabsoomidda doorashada ay qaataan amma ogolaadaan xisbiyada Somaliland
  • In mudadaasi loo kordhiyo xukuumadii Riyaale ee wakhtigeed ku dhammaanayey 27-ka Sebtember 2009-ka, da dib 3-da xisbi heshiis wada shaqayn yeeshaan xaalada doorashooyinka
  • In guddiga doorashooyinka la bedelo, iyo inay beesha caalamku taageeri doonto heshiiska 3-da xisbi hirgeliyaan.

Xaaladda Maanta Taagan.

Heshiiskan saddexda xisbi ee uu isu soo dhaweeyey Ergayga Midowga Yurub wuxuu mid yahay faragelintii labaad ee uu shisheeye gacmaha la soo galo Soomaalilaan, wixii ka dambeeyey la soo noqoshadii dawladnnimada. Baaqa ah beesha caalamka ha soo soo dhexgasho waxa hore u jideeyey xisbiga Kulmiye, waxa se haatan sunnahaasi raacay oo ku baaqay inay beesha caalamka soo dhexgasho iyaga iyo dawlada Soomaalilaan xisbiga Waddani.

 

 

Cali Cabdi Coomay

Suxufi, qoraa ah.

Hargaysa, Soomaalilaan

Calicoomay@gmail.com